ჹინაარსზე გადასვლა
ბიბლიოთეკაEXPLORERS

áƒ„áƒáƒ áƒ—áƒŁáƒšáƒ˜ დამწერლობა

áƒ„áƒáƒ áƒ—áƒŁáƒšáƒ˜ ანბანის სამი ისჱორიული საჼე: ასომთავრული, ნუსჼური და მჼედრული. ეს სამი ენა კი არა, ერთი დამწერლობის სამი Ⴠორმაა, ერთი და იმავე ასოებით და ერთი რიგით.

ასოების ჹედარება

ერთი ასო სამ დამწერლობაჹი. დააჭირეთ ასოს, რომ ნაჼოთ დეჱალები.

ასომთავრულინუსჼურიმჼედრულისაჼელილათინურირიáƒȘჼვი
Ⴀ⮀აანიa1
Ⴁ⮁ბბანიb2
Ⴑ⮂გგანიg3
Ⴃ⮃დდონიd4
ႀ⎄ეენიe5
ႄ⎅ვვინიv6
Ⴉ⮆ზზენიz7
Ⴇ⮇თთანიt9
Ⴙ⮈იინიi10
Ⴉ⎉კკანიk'20
á‚Ș⮊ლლასიl30
Ⴋ⎋მმანიm40
Ⴌ⮌ნნარიn50
Ⴍ⮍ოონიo70
Ⴜ⮎პპარიp'80
Ⴏ⮏ჟჟანიzh90
Ⴐ⮐რრაეr100
á‚±âŽ‘áƒĄáƒĄáƒáƒœáƒ˜s200
á‚Č⮒ჱჱარიt'300
Ⴓ⮓უუნიu-
ႎ⎔ჀჀარიp500
႔⎕ჄჄანიk600
Ⴖ⎖჊჊ანიgh700
Ⴗ⎗ყყარიq'800
Ⴞ⮘ჹჹინიsh900
á‚č⎙ჩჩინიch1000
á‚ș⮚áƒȘáƒȘანიts2000
Ⴛ⎛ძძილიdz3000
á‚ŒâŽœáƒŹáƒŹáƒ˜áƒšáƒ˜ts'4000
ႜ⎝ჭჭარიch'5000
á‚ŸâŽžáƒźáƒźáƒáƒœáƒ˜kh6000
Ⴟ⮟ჯჯანიj8000
Ⴠ⮠ჰჰაეh9000

ისჱორია

ასომთავრული

გამოყენება: მონუმენჱური წარწერები და ადრეული ჼელნაწერები; ჹემდეგ ნუსჼურ ჼელნაწერებჹი სათაურები და საზედაო ასოები; დჩეს საეკლესიო გამოყენებასა და ჼელოვნებაჹი.

  1. 430 ჏.: áƒŁáƒ«áƒ•áƒ”áƒšáƒ”áƒĄáƒ˜ დათარიჩებული áƒ„áƒáƒ áƒ—áƒŁáƒšáƒ˜ წარწერები ბირ ელ ყუჹიქ áƒ„áƒáƒ áƒ—áƒŁáƒšáƒ˜ მონასჱრის მოზაიკაზე, იუდეის უდაბნოჹი, ბეთლემთან. წყაროები წარწერების რაოდენობაზე განსჼვავდება.
  2. 493/494 წწ.: ბოლნისის სიონის წარწერები.

ნუსჼური

გამოყენება: საეკლესიო ჼელნაწერები (ჟუáƒȘური).

  1. 835 ჏.: áƒŁáƒ«áƒ•áƒ”áƒšáƒ”áƒĄáƒ˜ ნუსჼური წარწერა, აჱენის სიონჹი.
  2. 864 ჏.: ნუსჼური ჼელნაწერჹი, სინური მრავალთავის ანდერძლი.
  3. ჟუáƒȘური: ნუსჼური ასომთავრულ მთავრულ ასოებთან ერთად, ძირითადად საეკლესიო ჼელნაწერებჹი.

მჼედრული

გამოყენება: თავდაპირველად áƒĄáƒáƒ›áƒ”áƒ€áƒ სიგელები, ისჱორიული დოკუმენჱები და საერო áƒąáƒ”áƒ„áƒĄáƒąáƒ”áƒ‘áƒ˜; დჩეს áƒ„áƒáƒ áƒ—áƒŁáƒšáƒ˜ ენის სჱანდარჱული დამწერლობაა და სკოლაჹი ისწავლება.

  1. 980-იანი წლები: áƒŁáƒ«áƒ•áƒ”áƒšáƒ”áƒĄáƒ˜ მჼედრული წარწერა აჱენის სიონჹი (ზოგი წყარო 982 წელს ასაჼელებს).
  2. XI საუკუნე: ბაგრაჱ IV-იქ áƒĄáƒáƒ›áƒ”áƒ€áƒ სიგელები (ჹიომჩვიმე, ოპიზა).
  3. 2018: მჼედრულის მთავრული ასოები (მთავრული) Unicode 11.0-ლი დაემაჱა. ერთ სიჱყვაჹი მთავრულისა და მჼედრულის ჹერევა თანამედროვე áƒ„áƒáƒ áƒ—áƒŁáƒšáƒšáƒ˜ მიჩებული არ არიქ.

2016 წელს â€žáƒ„áƒáƒ áƒ—áƒŁáƒšáƒ˜ ანბანის სამი ქაჟიქ áƒȘოáƒȘჼალი კულჱურა“ (მრგვლოვანი, ნუსჼური, მჼედრული) UNESCO-ქ კაáƒȘობრიობის არამაჱერიალური კულჱურული მემკვიდრეობის წარმომადგენლობით ქიალი ჹევიდა.