თემა 3
კურსის მასალა მხოლოდ ქართულ ენაზეა. ლექციები და სავარჯიშოები ავტორის მასალიდან, ცვლილებების გარეშე.
ამ თემის ლექციის ფაილი არ გვაქვს: აქ მისი სავარჯიშოებია.
410 სავარჯიშო
შეავსეთ გამოტოვებული ადგილები.
ქართული დამწერლობის განვითარების შესახებ საუბრისას გამოიყოფა ქართული ანბანის ______ ძირითადი სახეობა.
სამი.
დაასახელეთ ქართული ანბანის სამი სახეობა.
ასომთავრული, ნუსხური და მხედრული.
რას გულისხმობს ქართული დამწერლობის წარმოშობის საკითხი?
იგი გულისხმობს იმის გარკვევას, როდის, როგორ და რა საფუძველზე შეიქმნა ქართული დამწერლობა და რომელ დამწერლობით სისტემებთან შეიძლება იყოს იგი დაკავშირებული.
ვინ უკავშირებს ქართული დამწერლობის შექმნას მეფე ფარნავაზს?
ლეონტი მროველის თხზულებაში ქართული დამწერლობის შექმნა მეფე ფარნავაზს უკავშირდება.
რომელ საუკუნეს უკავშირდება ფარნავაზის მოღვაწეობა მოცემულ მასალაში?
ძვ. წ. III საუკუნეს.
რა საკითხს უკავშირდება მესროპ მაშტოცის თეორია?
სომხურ ტრადიციაში ქართული დამწერლობის შექმნას მესროპ მაშტოცს უკავშირებენ.
რომელი ქართველი მეცნიერი ეჭვქვეშ აყენებდა მაშტოცისადმი ქართული დამწერლობის შექმნის მიკუთვნებას?
ივანე ჯავახიშვილი.
რა არის ფინიკიურ-სემიტური წარმოშობის ჰიპოთეზის ძირითადი იდეა?
ამ ჰიპოთეზის მიხედვით, ქართული ანბანის ჩამოყალიბება ფინიკიურ-სემიტურ დამწერლობით ტრადიციასთან შეიძლება იყოს დაკავშირებული.
რომელ არქეოლოგიურ-ეპიგრაფიკულ ძეგლს უკავშირებენ ქართული ანბანის წარმოშობის კვლევაში მნიშვნელოვან მტკიცებულებებს?
არმაზის ბილინგვას.
ჩამოთვალეთ ქართული დამწერლობის წარმოშობის შესახებ მოცემულ მასალაში განხილული ძირითადი თეორიები.
ფარნავაზთან დაკავშირებული ტრადიცია; მესროპ მაშტოცისადმი მიკუთვნების თეორია; ფინიკიურ-სემიტური წარმოშობის ჰიპოთეზა; ბერძნული წარმოშობის თეორია.
ქართული ანბანის რამდენი ძირითადი სახეობა არსებობს?
სწორი პასუხი: ბ) სამი
რომელია ქართული დამწერლობის სახეობა?
სწორი პასუხი: გ) ასომთავრული
ვის უკავშირებს ლეონტი მროველის ტრადიცია ქართული დამწერლობის შექმნას?
სწორი პასუხი: ბ) ფარნავაზს
რომელ საუკუნეში მოღვაწეობდა ფარნავაზი მოცემული ტრადიციის მიხედვით?
სწორი პასუხი: გ) ძვ. წ. III საუკუნეში
ვის უკავშირებს სომხური ტრადიცია ქართული დამწერლობის შექმნას?
სწორი პასუხი: ბ) მესროპ მაშტოცს
ვინ გააკრიტიკა მაშტოცისადმი ქართული ანბანის შექმნის მიკუთვნების საკითხი?
სწორი პასუხი: ა) ივანე ჯავახიშვილმა
რომელ ძეგლს უკავშირდება ფინიკიურ-სემიტური წარმოშობის ჰიპოთეზის განხილვა?
სწორი პასუხი: ბ) არმაზის ბილინგვას
ვის უკავშირდება ფინიკიურ-სემიტური წარმოშობის ჰიპოთეზა?
სწორი პასუხი: ა) ივანე ჯავახიშვილს
ვინ განავითარა ამ საკითხზე მსჯელობა არმაზის ბილინგვის საფუძველზე?
სწორი პასუხი: ა) გიორგი წერეთელმა
რომელი თეორია უკავშირდება გარდთჰაუზენს, კ. კეკელიძესა და ვ. ბოედერს?
სწორი პასუხი: გ) ბერძნული წარმოშობის
რა არის კომუნიკაცია?
კომუნიკაცია არის ინფორმაციის, აზრის ან შეტყობინების ერთი პირიდან ან წყაროდან მეორისთვის გადაცემისა და მიღების პროცესი.
დაასახელეთ კომუნიკაციის პროცესის ძირითადი კომპონენტები.
გამგზავნი, შეტყობინება, არხი, მიმღები და უკუკავშირი.
ვინ არის გამგზავნი?
გამგზავნი არის პირი ან წყარო, რომელიც შეტყობინებას ქმნის და აგზავნის.
რა არის შეტყობინება?
შეტყობინება არის ინფორმაცია ან აზრი, რომლის გადაცემაც ხდება.
რა ფუნქცია აქვს საკომუნიკაციო არხს?
არხი არის საშუალება, რომლის მეშვეობითაც შეტყობინება გამგზავნიდან მიმღებამდე გადადის.
ვინ არის მიმღები?
მიმღები არის პირი ან მხარე, რომელიც შეტყობინებას იღებს.
რა არის უკუკავშირი?
უკუკავშირი არის მიმღების პასუხი ან რეაქცია მიღებულ შეტყობინებაზე.
დაასახელეთ კომუნიკაციის სამი ძირითადი ფორმა.
ვერბალური, არავერბალური და ვიზუალური კომუნიკაცია.
რა განსხვავებაა მოკლევადიან და გრძელვადიან კომუნიკაციას შორის?
მოკლევადიანი კომუნიკაცია დროებით ურთიერთქმედებას გულისხმობს, ხოლო გრძელვადიანი კომუნიკაცია ხანგრძლივ ურთიერთობასა და ინფორმაციის გაცვლას.
რატომ არის უკუკავშირი მნიშვნელოვანი კომუნიკაციაში?
იმიტომ, რომ იგი აჩვენებს, მიიღო და გაიგო თუ არა მიმღებმა შეტყობინება და როგორ რეაგირებს მასზე.
რა არის კომუნიკაციის მთავარი დანიშნულება?
სწორი პასუხი: ბ) ინფორმაციისა და აზრის გადაცემა
ვინ აგზავნის შეტყობინებას?
სწორი პასუხი: გ) გამგზავნი
რას ეწოდება გადასაცემ ინფორმაციას?
სწორი პასუხი: ბ) შეტყობინება
რომელი წარმოადგენს კომუნიკაციის არხს?
სწორი პასუხი: ა) ინფორმაციის გადაცემის საშუალება
რომელი არის კომუნიკაციის ფორმა?
სწორი პასუხი: ა) ვერბალური
რომელია არავერბალური კომუნიკაციის სფერო?
სწორი პასუხი: ბ) ჟესტები და სხვა არასიტყვიერი საშუალებები
რას აკეთებს მიმღები?
სწორი პასუხი: ბ) იღებს შეტყობინებას
რას წარმოადგენს უკუკავშირი?
სწორი პასუხი: ბ) მიმღების პასუხს ან რეაქციას
რომელი შეიძლება იყოს ვიზუალური კომუნიკაცია?
სწორი პასუხი: ა) ვიზუალური ნიშნებით ინფორმაციის გადაცემა
რა განასხვავებს გრძელვადიან კომუნიკაციას მოკლევადიანისგან?
გრძელვადიანი კომუნიკაცია ხანგრძლივ ურთიერთობასა და ინფორმაციის გაცვლას გულისხმობს.
რა არის დამწერლობა?
დამწერლობა არის ურთიერთკომუნიკაციის სისტემა, რომელიც ხილულ, შეთანხმებულ ნიშნებს იყენებს.
რა ფუნქცია შეიძინა დამწერლობამ ადამიანის კულტურულ განვითარებაში?
იგი იქცა გარე მეხსიერების საშუალებად და შესაძლებელი გახადა ინფორმაციის შენახვა და მომავალ თაობებზე გადაცემა.
რა სახის ადრეული სისტემები არსებობდა დამწერლობის ჩამოყალიბებამდე?
ადრეული ფერწერული და გამოსახულებითი სისტემები.
სად უკავშირდება დამწერლობის წარმოშობა მოცემულ მასალაში?
ძველ ახლო აღმოსავლეთს.
დაახლოებით როდის ჩამოყალიბდა შუმერული ლურსმული დამწერლობა?
ძვ. წ. დაახლოებით 3500–3000 წლებში.
დაახლოებით როდის ჩნდება ეგვიპტური იეროგლიფები?
ძვ. წ. დაახლოებით 3200–3100 წლებში.
თავდაპირველად რა პრაქტიკულ საჭიროებებს ემსახურებოდა დამწერლობა?
ვაჭრობას, მარაგების აღრიცხვას, გადასახადებსა და ადმინისტრირებას.
რა ფუნქციები დაემატა დამწერლობას შემდგომში?
რელიგიური და ლიტერატურული ფუნქციები.
რომელ რეგიონებში განვითარდა მოგვიანებით დამწერლობის დამოუკიდებელი სისტემები?
ჩინეთსა და მესოამერიკაში.
რატომ შეიძლება ჩაითვალოს დამწერლობა ადამიანის „გარე მეხსიერებად“?
რადგან წერილობითი ნიშნები ადამიანს საშუალებას აძლევს შეინახოს ინფორმაცია ადამიანის მეხსიერების მიღმა და მოგვიანებით კვლავ გამოიყენოს იგი.
დამწერლობა არის:
სწორი პასუხი: ბ) ხილული შეთანხმებული ნიშნების საკომუნიკაციო სისტემა
სად უკავშირდება დამწერლობის ადრეული წარმოშობა მოცემულ მასალას?
სწორი პასუხი: ა) ძველ ახლო აღმოსავლეთში
რომელი დამწერლობა თარიღდება დაახლოებით ძვ. წ. 3500–3000 წლებით?
სწორი პასუხი: ბ) შუმერული ლურსმული
რომელი სისტემაა დაკავშირებული ძველ ეგვიპტესთან?
სწორი პასუხი: ა) იეროგლიფური დამწერლობა
რომელი იყო დამწერლობის ადრეული პრაქტიკული დანიშნულება?
სწორი პასუხი: ბ) სავაჭრო და ადმინისტრაციული აღრიცხვა
რას გულისხმობს „გარე მეხსიერება“?
სწორი პასუხი: ბ) წერილობითი ინფორმაციის შენახვას ადამიანის მეხსიერების გარეთ
რომელი საქმიანობა უკავშირდებოდა ადრეულ დამწერლობას?
სწორი პასუხი: ა) გადასახადების აღრიცხვა
რომელ ორ სფეროში გამოიყენებოდა დამწერლობა მოგვიანებით?
სწორი პასუხი: ა) რელიგიასა და ლიტერატურაში
დამწერლობის განვითარების რომელ ეტაპს უკავშირდება გამოსახულებითი ნიშნები?
სწორი პასუხი: ა) პიქტოგრაფიულ ეტაპს
რა მნიშვნელობა ჰქონდა დამწერლობის განვითარებას საზოგადოებისთვის?
მან გააფართოვა ინფორმაციის შენახვის, გადაცემისა და თაობებს შორის ცოდნის გაგრძელების შესაძლებლობა.
დაალაგეთ განვითარების ეტაპები:
ტოკენები → პიქტოგრამები → იდეოგრამები → ფონეტიზაცია.
ტოკენები → პიქტოგრამები → იდეოგრამები → ფონეტიზაცია.
რა არის პიქტოგრამა?
პიქტოგრამა არის გამოსახულებითი ნიშანი, რომელიც კონკრეტულ საგანს ან მოქმედებას წარმოადგენს.
რა არის იდეოგრამა?
იდეოგრამა არის ნიშანი, რომელიც უფრო მეტად იდეას ან ცნებას გამოხატავს.
რას ნიშნავს ფონეტიზაცია?
ფონეტიზაცია არის პროცესი, რომლის დროსაც ნიშნები ბგერითი მნიშვნელობების გამოსახატავად იწყებს გამოყენებას.
რა არის პეტროგლიფი?
პეტროგლიფი არის კლდეზე ან ქვაზე შესრულებული გამოსახულება/ნიშანი.
ჩამოთვალეთ დამწერლობის ტიპები, რომლებიც მოცემულ მასალაშია დასახელებული.
იდეოგრაფიული, პიქტოგრაფიული, იეროგლიფური და ფონოგრაფიული.
რა არის ლოგოგრაფიული სისტემა?
სისტემა, რომელშიც ნიშნები სიტყვებს ან სიტყვით ერთეულებს უკავშირდება.
რა არის მარცვლოვანი დამწერლობა?
სისტემა, რომელშიც ნიშნები მარცვლებს აღნიშნავს.
რას აღნიშნავს ანბანური სისტემა?
იგი ბგერითი სისტემის ერთეულების, ძირითადად ბგერების, სპეციალური ნიშნებით გადმოცემას ემსახურება.
როგორ განვითარდა დამწერლობა მარტივი გამოსახულებიდან უფრო რთულ სისტემამდე?
ტოკენებიდან და პიქტოგრამებიდან იგი გადავიდა იდეოგრამებზე, შემდეგ მოხდა ნიშნების ფონეტიზაცია და ჩამოყალიბდა ლოგოგრაფიული, მარცვლოვანი და ანბანური სისტემები.
რომელი ეტაპია პირველი?
სწორი პასუხი: გ) ტოკენები
პიქტოგრამა ძირითადად რას წარმოადგენს?
სწორი პასუხი: ა) საგნის ან მოქმედების გამოსახულებას
იდეოგრამა რას გამოხატავს?
სწორი პასუხი: ბ) იდეას ან ცნებას
რას გულისხმობს ფონეტიზაცია?
სწორი პასუხი: ა) ნიშნების ბგერით გამოყენებას
პეტროგლიფი სად სრულდება?
სწორი პასუხი: ბ) კლდეზე ან ქვაზე
რომელი სისტემაა ჩამოთვლილი მასალაში?
სწორი პასუხი: ა) ლოგოგრაფიული
მარცვლოვანი სისტემა რას აღნიშნავს?
სწორი პასუხი: ბ) მარცვლებს
რომელ სისტემაში უკავშირდება ნიშნები ბგერებს?
სწორი პასუხი: ა) ფონოგრაფიულში
რა მოდის იდეოგრამების შემდეგ მოცემულ განვითარების სქემაში?
სწორი პასუხი: ბ) ფონეტიზაცია
რომელი რიგია სწორი?
სწორი პასუხი: ბ) ტოკენები → პიქტოგრამები → იდეოგრამები → ფონეტიზაცია
რა ცნობას გვაწვდის ლეონტი მროველის ტრადიცია?
ქართული დამწერლობის შექმნას მეფე ფარნავაზს უკავშირებს.
რა არის მესროპ მაშტოცის თეორიის პრობლემა მოცემული მასალის მიხედვით?
სომხურ ტრადიციაში მას ქართული დამწერლობის შექმნას მიაწერენ, თუმცა ეს მოსაზრება ქართველ მკვლევართა მიერ სადავოდ არის მიჩნეული; ასევე აღნიშნულია, რომ მაშტოცმა ქართული არ იცოდა.
ვინ უკავშირდება ფინიკიურ-სემიტური წარმოშობის ჰიპოთეზას?
ივანე ჯავახიშვილი.
ვინ დაუკავშირა ამ საკითხის კვლევას არმაზის ბილინგვის მონაცემები?
გიორგი წერეთელმა.
როდის აღმოაჩინეს არმაზის ბილინგვა?
1940 წელს.
სად აღმოაჩინეს არმაზის ბილინგვა?
მცხეთასთან, არმაზის ტერიტორიაზე.
რომელი საუკუნით თარიღდება არმაზის ბილინგვა?
ახ. წ. II საუკუნით.
რომელ ორ დამწერლობით ენასთან არის დაკავშირებული არმაზის ბილინგვის ტექსტი?
ბერძნულთან და არმაზულ/არამეულთან.
ვინ უკავშირდება ქართული ანბანის ბერძნული წარმოშობის თეორიას?
გარდთჰაუზენი, კ. კეკელიძე და ვ. ბოედერი.
რა საკითხს მიაქცია ყურადღება თამაზ გამყრელიძემ?
ქართული ანბანის ასოთა რიგისა და მათი რიცხვითი მნიშვნელობების საკითხს.
ვის უკავშირდება ქართული დამწერლობის ფარნავაზთან დაკავშირებული ტრადიცია?
სწორი პასუხი: ა) ლეონტი მროველს
ვინ არის დაკავშირებული მაშტოცის თეორიასთან?
სწორი პასუხი: ა) სომხური ტრადიცია
რომელი მეცნიერი ეჭვქვეშ აყენებდა მაშტოცისადმი ქართული ანბანის შექმნის მიკუთვნებას?
სწორი პასუხი: ა) ივანე ჯავახიშვილი
რომელ წელს აღმოაჩინეს არმაზის ბილინგვა?
სწორი პასუხი: გ) 1940
რომელი საუკუნის ძეგლია არმაზის ბილინგვა?
სწორი პასუხი: ბ) II
რამდენენოვანი/ორენოვანი ძეგლია არმაზის ბილინგვა?
სწორი პასუხი: ბ) ორენოვანი
რომელი ენაა წარმოდგენილი არმაზის ბილინგვაზე?
სწორი პასუხი: ა) ბერძნული
ვის უკავშირდება ბერძნული წარმოშობის თეორია?
სწორი პასუხი: ა) გარდთჰაუზენს, კ. კეკელიძესა და ვ. ბოედერს
რას აკვირდებოდა თამაზ გამყრელიძე ქართული ანბანის კვლევისას?
სწორი პასუხი: ბ) ასოთა რიგსა და რიცხვით მნიშვნელობებს
რომელი ჰიპოთეზა უკავშირებს ქართულ ანბანს ფინიკიურ-სემიტურ ტრადიციას?
სწორი პასუხი: ბ) ფინიკიურ-სემიტური
**სავარჯიშო 1. როდის აღმოაჩინეს დავითის სტელა?
პასუხი: 1980 წელს.
**სავარჯიშო 2. სად აღმოაჩინეს დავითის სტელა?
პასუხი: დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ დავათში.
**სავარჯიშო 3. რომელ ექსპედიციას უკავშირდება აღმოჩენა?
პასუხი: ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციას.
**სავარჯიშო 4. სად იყო აღმოჩენილი სტელა?
პასუხი: VIII–IX საუკუნეების ეკლესიის ინტერიერში.
**სავარჯიშო 5. რა ტიპის ქართული დამწერლობით არის შესრულებული წარწერები?
პასუხი: ასომთავრულით.
**სავარჯიშო 6. რომელი ორი მთავარანგელოზია მოხსენიებული წარწერებში?
პასუხი: მიქაელი და გაბრიელი.
**სავარჯიშო 7. რომელი ასოებია დაკავშირებული ხარაკტერთან/ხარაგმასთან მოცემულ მასალაში?
პასუხი: კ, ტ და ჩ.
**სავარჯიშო 8. რა რიცხვი განიხილება დავითის სტელის კონტექსტში?
პასუხი: 5320.
**სავარჯიშო 9. რომელ საუკუნეებს მიეკუთვნება დავითის სტელა?
პასუხი: VIII–IX საუკუნეებს.
**სავარჯიშო 10. რატომ არის დავითის სტელა მნიშვნელოვანი ქართული დამწერლობის ისტორიისთვის?
პასუხი: იგი წარმოადგენს ძველი ქართული ასომთავრული ეპიგრაფიკის მნიშვნელოვან ნიმუშს და შეიცავს მნიშვნელოვან ეპიგრაფიკულ მონაცემებს.
რომელ წელს აღმოაჩინეს დავითის სტელა?
სწორი პასუხი: გ) 1980
სად მდებარეობს სოფელი დავათი?
სწორი პასუხი: ა) დუშეთის მუნიციპალიტეტში
რომელ ექსპედიციას უკავშირდება აღმოჩენა?
სწორი პასუხი: ა) ჟინვალის ექსპედიციას
რომელი დამწერლობითაა შესრულებული დავითის სტელის წარწერები?
სწორი პასუხი: გ) ასომთავრულით
რომელი საუკუნეების ძეგლია დავითის სტელა?
სწორი პასუხი: გ) VIII–IX
ვინ არიან მოხსენიებული წარწერებში?
სწორი პასუხი: ბ) მიქაელი და გაბრიელი
რომელი ასოებია დაკავშირებული ხარაკგმის საკითხთან?
სწორი პასუხი: ბ) კ, ტ, ჩ
რა რიცხვია ნახსენები დავითის სტელის განხილვისას?
სწორი პასუხი: დ) 5320
სად იყო სტელა აღმოჩენილი?
სწორი პასუხი: ა) ეკლესიის ინტერიერში
რა სახის წყაროა დავითის სტელა?
სწორი პასუხი: ბ) ეპიგრაფიკული წყარო
**სავარჯიშო 1. რას უკავშირდება ნეკრესის აღმოჩენები?
პასუხი: ნეკრესში აღმოჩენილ წარწერებსა და საფლავის ქვებს.
**სავარჯიშო 2. რა პერიოდით შეიძლება თარიღდებოდეს ნეკრესის ზოგიერთი წარწერა მოცემული მასალის მიხედვით?
პასუხი: ახ. წ. I–II საუკუნეებით.
**სავარჯიშო 3. ვის საქმიანობას უკავშირდება ნეკრესის წარწერების კვლევა?
პასუხი: ლევან ჭილაშვილის საქმიანობას.
**სავარჯიშო 4. რა ხასიათის საკითხს უკავშირდება ნეკრესის წარწერები?
პასუხი: ისინი შესაძლოა ქრისტიანობამდელ პერიოდსაც უკავშირდებოდეს.
**სავარჯიშო 5. სად მდებარეობს გრაკლიანის გორა?
პასუხი: შიდა ქართლში, კასპის მუნიციპალიტეტში, იგოეთისა და სამთავისის მიდამოებში.
**სავარჯიშო 6. როდის გამოვლინდა გრაკლიანის გორა არქეოლოგიური კვლევის ფარგლებში?
პასუხი: 2008 წელს, სამაშველო არქეოლოგიური გათხრების დროს.
**სავარჯიშო 7. სად გაიგზავნა გრაკლიანის გორიდან აღებული ნიმუშები?
პასუხი: მაიამის Beta Lab-ში.
**სავარჯიშო 8. რა თარიღს ასახელებს მოცემული მასალა გრაკლიანის ნიმუშებისთვის?
პასუხი: ძვ. წ. XI–X საუკუნეებს.
**სავარჯიშო 9. რატომ არის გრაკლიანის გორა მნიშვნელოვანი ქართული დამწერლობის წარმოშობის საკითხის განხილვისას?
პასუხი: იმიტომ, რომ იქ აღმოჩენილი მასალა ძალიან ადრეულ ქრონოლოგიურ პერიოდს უკავშირდება და დამწერლობის ადრეული განვითარების საკითხში განიხილება.
**სავარჯიშო 10. შეადარეთ ნეკრესი და გრაკლიანის გორა ქრონოლოგიური თვალსაზრისით.
პასუხი: ნეკრესის ზოგიერთი წარწერა ახ. წ. I–II საუკუნეებს უკავშირდება, ხოლო გრაკლიანის გორის მასალა მოცემულ წყაროში ძვ. წ. XI–X საუკუნეებით არის დათარიღებული.
რომელ მკვლევარს უკავშირდება ნეკრესის კვლევა?
სწორი პასუხი: ა) ლევან ჭილაშვილს
ნეკრესის ზოგიერთი წარწერა რომელ საუკუნეებს შეიძლება მიეკუთვნებოდეს?
სწორი პასუხი: ბ) ახ. წ. I–II
ნეკრესის მასალაში რა ტიპის ძეგლებია ნახსენები?
სწორი პასუხი: ა) საფლავის ქვები და წარწერები
გრაკლიანის გორა რომელ მხარეში მდებარეობს?
სწორი პასუხი: ბ) შიდა ქართლში
რომელ მუნიციპალიტეტში მდებარეობს გრაკლიანის გორა?
სწორი პასუხი: ა) კასპის
როდის დაიწყო გრაკლიანის გორის აღმოჩენასთან დაკავშირებული სამაშველო გათხრები?
სწორი პასუხი: დ) 2008
სად გაიგზავნა ნიმუშები?
სწორი პასუხი: ბ) მაიამის Beta Lab-ში
რომელი თარიღია მითითებული გრაკლიანის გორის ნიმუშებისთვის?
სწორი პასუხი: ა) ძვ. წ. XI–X საუკუნეები
რომელი უფრო ადრეულია მოცემული ქრონოლოგიის მიხედვით?
სწორი პასუხი: ა) გრაკლიანის გორის მასალა
რა არის მთავარი მნიშვნელობა ამ ორი ძეგლის განხილვისა?
ისინი გამოიყენება ქართული დამწერლობის ადრეული განვითარების ქრონოლოგიისა და წარმოშობის საკითხის განხილვისას.
**სავარჯიშო 1. როდის აღმოაჩინეს პალესტინაში ქართული წარწერები?
პასუხი: 1950–1952 წლებში.
**სავარჯიშო 2. ვინ აღმოაჩინა ისინი?
პასუხი: იტალიელმა არქეოლოგმა ვირჯილიო კორბომ.
**სავარჯიშო 3. სად აღმოაჩინეს წარწერები?
პასუხი: იუდეის უდაბნოში, ბეთლემის მახლობლად.
**სავარჯიშო 4. რა აღმოაჩინეს წარწერებთან ერთად?
პასუხი: ქართული მონასტრის ნაშთები.
**სავარჯიშო 5. რამდენი ქართული წარწერა იყო აღმოჩენილი?
პასუხი: სამი.
**სავარჯიშო 6. რა მდგომარეობაში იყო წარწერები?
პასუხი: ერთი შედარებით მთლიანად იყო შემორჩენილი, ორი კი ფრაგმენტულად.
**სავარჯიშო 7. რა თარიღები უკავშირდება წარწერებს?
პასუხი: ორი წარწერა 430 წლით, ხოლო მესამე 532 წლით არის დათარიღებული.
**სავარჯიშო 8. რომელ მნიშვნელოვან ქართულ ძეგლზე უფრო ძველად არის მიჩნეული ეს წარწერები მოცემულ მასალაში?
პასუხი: ბოლნისის სიონზე.
**სავარჯიშო 9. რატომ არის პალესტინის წარწერები მნიშვნელოვანი?
პასუხი: ისინი ქართული წერილობითი ძეგლების ადრეული არსებობის მნიშვნელოვან ეპიგრაფიკულ მტკიცებულებებს წარმოადგენს.
**სავარჯიშო 10. რომელ რეგიონში მდებარეობს ამ წარწერებთან დაკავშირებული მონასტერი?
პასუხი: პალესტინაში, ბეთლემის მახლობლად, იუდეის უდაბნოს ტერიტორიაზე.
რომელ წლებში აღმოაჩინეს პალესტინის ქართული წარწერები?
სწორი პასუხი: ბ) 1950–1952
ვინ აღმოაჩინა ისინი?
სწორი პასუხი: ბ) ვირჯილიო კორბომ
სად იყო აღმოჩენილი წარწერები?
სწორი პასუხი: ა) ბეთლემის მახლობლად
რამდენი ქართული წარწერა იყო აღმოჩენილი?
სწორი პასუხი: გ) სამი
რამდენი წარწერა იყო მთლიანად შემორჩენილი?
სწორი პასუხი: ა) ერთი
რომელი წარწერაა დათარიღებული 532 წლით?
მესამე წარწერა.
რომელი ორი თარიღია დაკავშირებული ორ ადრეულ წარწერასთან?
სწორი პასუხი: ა) 430 და 430
რომელი ძეგლის ქრონოლოგიას უსწრებს ეს წარწერები მოცემული წყაროს მიხედვით?
სწორი პასუხი: ბ) ბოლნისის სიონს
რა ტიპის წყაროა პალესტინის ქართული წარწერები?
სწორი პასუხი: ა) ეპიგრაფიკული
რა არის მათი მთავარი მნიშვნელობა?
ისინი ადრეული ქართული წერილობითი ძეგლების არსებობას ადასტურებს.
**სავარჯიშო 1. რას წარმოადგენს ბოლნისის სიონის წარწერები?
პასუხი: ისინი ძველი ქართული ეპიგრაფიკული წარწერებია.
**სავარჯიშო 2. რომელ პერიოდს უკავშირდება ბოლნისის სიონი?
პასუხი: V საუკუნის მიწურულს და განსაკუთრებით დაახლოებით 478 წლის პერიოდს, მოცემული მასალის მიხედვით.
**სავარჯიშო 3. რატომ არის მნიშვნელოვანი ბოლნისის სიონის წარწერები?
პასუხი: ისინი ძველი ქართული დამწერლობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ეპიგრაფიკული ძეგლია.
**სავარჯიშო 4. რა შეიცვალა XX საუკუნეში ბოლნისის სიონის დათარიღების საკითხში?
პასუხი: XX საუკუნეში მისი ქრონოლოგიის გადახედვა მოხდა.
**სავარჯიშო 5. რა პერიოდს ასახელებს მოცემული მასალა?
პასუხი: დაახლოებით 478 წელს.
**სავარჯიშო 6. რა სახის წყაროა ბოლნისის სიონის წარწერები?
პასუხი: ეპიგრაფიკული წყარო.
**სავარჯიშო 7. რომელ საკითხთან არის დაკავშირებული მისი მნიშვნელობა?
პასუხი: ქართული დამწერლობის ისტორიისა და ძველი ქართული წერის განვითარების საკითხთან.
**სავარჯიშო 8. როგორ უნდა განვიხილოთ ბოლნისის სიონი სხვა ადრეულ ძეგლებთან მიმართებით?
პასუხი: იგი უნდა განვიხილოთ პალესტინის წარწერებთან, მცხეთის ჯვრის წარწერებთან და სხვა ადრეულ ქართულ ეპიგრაფიკულ მასალასთან ერთად.
**სავარჯიშო 9. რატომ არის დათარიღება მნიშვნელოვანი?
პასუხი: იმიტომ, რომ იგი საშუალებას გვაძლევს განვსაზღვროთ ძეგლის ადგილი ქართული დამწერლობის ქრონოლოგიურ განვითარებაში.
**სავარჯიშო 10. რა დამწერლობითი ტრადიციის ნაწილია ბოლნისის სიონის უძველესი წარწერები?
პასუხი: ძველი ქართული ასომთავრული დამწერლობის ტრადიციის.
რა ტიპის ძეგლია ბოლნისის სიონის წარწერები?
სწორი პასუხი: ა) ეპიგრაფიკული
რომელ საუკუნეს უკავშირდება ბოლნისის სიონი?
სწორი პასუხი: გ) V
დაახლოებით რომელ წელს ათარიღებს მოცემული მასალა ბოლნისის სიონის წარწერებს?
სწორი პასუხი: ბ) 478
მოხდა თუ არა ბოლნისის სიონის დათარიღების გადახედვა?
სწორი პასუხი: ბ) დიახ, XX საუკუნეში
რა მნიშვნელობა აქვს ბოლნისის სიონს?
სწორი პასუხი: ა) ქართული დამწერლობის ისტორიისთვის
რომელ დამწერლობით ტრადიციას უკავშირდება მისი უძველესი წარწერები?
სწორი პასუხი: ა) ასომთავრულს
რას გვაძლევს ზუსტი დათარიღება?
სწორი პასუხი: ა) ძეგლის ქრონოლოგიურ ადგილს
რომელ ძეგლებთან ერთად შეიძლება განვიხილოთ ბოლნისის სიონი?
სწორი პასუხი: ა) პალესტინისა და ჯვრის წარწერებთან
ბოლნისის სიონის წარწერები ძირითადად რა ტიპის წყაროა?
სწორი პასუხი: ა) ეპიგრაფიკული
რომელი დებულებაა სწორი?
სწორი პასუხი: ბ) ბოლნისის სიონის წარწერები ძველი ქართული ეპიგრაფიკის უმნიშვნელოვანესი ნიმუშებია.
**სავარჯიშო 1. რა ტიპის დამწერლობითი ნიმუშებია მცხეთის ჯვრის წარწერები?
პასუხი: ძველი ქართული ასომთავრული ეპიგრაფიკული ნიმუშებია.
**სავარჯიშო 2. სად არის განთავსებული წარწერები?
პასუხი: ჯვრის ეკლესიის აღმოსავლეთ და სამხრეთ ფასადებზე, ჯვრის კვარცხლბეკზე, შესასვლელთან და კედლის ფილებზე.
**სავარჯიშო 3. რომელ პერიოდს მიეკუთვნება ისინი?
პასუხი: VI–VII საუკუნეების მიჯნას.
**სავარჯიშო 4. რა წლებია დაკავშირებული მოცემულ დათარიღებასთან?
პასუხი: 595–605 წლები.
**სავარჯიშო 5. რომელი ისტორიული პირის მოხსენიება ეხმარება დათარიღებას?
პასუხი: სტეფანოზ პატრიკიოსის.
**სავარჯიშო 6. რა თანამდებობას უკავშირდება სტეფანოზ პატრიკიოსი?
პასუხი: ქართლის ერისთავობას.
**სავარჯიშო 7. რატომ არის ეს წარწერები მნიშვნელოვანი?
პასუხი: ისინი ქართული ასომთავრული ეპიგრაფიკის მნიშვნელოვან ადრეულ ნიმუშებს წარმოადგენს.
**სავარჯიშო 8. რომელ საუკუნეებს შორის გარდამავალ პერიოდს ასახავს ჯვრის წარწერების ქრონოლოგია?
პასუხი: VI და VII საუკუნეებს შორის გარდამავალ პერიოდს.
**სავარჯიშო 9. რა მეთოდით შეიძლება ისტორიული პირის მოხსენიება დათარიღებისთვის იყოს მნიშვნელოვანი?
პასუხი: თუ ისტორიული პირის მოღვაწეობის დრო ცნობილია, მისი მოხსენიება ძეგლის ქრონოლოგიური ჩარჩოს განსაზღვრაში გვეხმარება.
**სავარჯიშო 10. რომელ სხვა ადრეულ წარწერებთან უნდა განვიხილოთ ჯვრის წარწერები?
პასუხი: პალესტინის ქართულ წარწერებთან და ბოლნისის სიონის წარწერებთან.
რომელი დამწერლობით არის შესრულებული მცხეთის ჯვრის ძველი წარწერები?
სწორი პასუხი: გ) ასომთავრულით
სად არის წარწერები?
სწორი პასუხი: ბ) აღმოსავლეთ და სამხრეთ ფასადებზე და სხვა ნაწილებზე
რომელ საუკუნეებს მიეკუთვნება ჯვრის წარწერები?
სწორი პასუხი: გ) VI–VII
რომელი წლებია მითითებული დათარიღებისთვის?
სწორი პასუხი: გ) 595–605
რომელი პირის მოხსენიებას უკავშირდება დათარიღება?
სწორი პასუხი: ბ) სტეფანოზ პატრიკიოსის
რა თანამდებობა ჰქონდა სტეფანოზ პატრიკიოსს?
სწორი პასუხი: ბ) ერისთავი ქართლისა
რა მნიშვნელობა აქვს ისტორიული პირის მოხსენიებას წარწერაში?
სწორი პასუხი: ა) შეიძლება ქრონოლოგიის დადგენაში დაგვეხმაროს
ჯვრის წარწერები რომელი ტიპის წყაროა?
სწორი პასუხი: ა) ეპიგრაფიკული
რა არის ჯვრის წარწერების მთავარი მნიშვნელობა?
სწორი პასუხი: ა) ქართული ასომთავრული ეპიგრაფიკის შესწავლა
რომელი დებულებაა სწორი?
სწორი პასუხი: ბ) ჯვრის წარწერები VI–VII საუკუნეების მიჯნას უკავშირდება.
რატომ იყო დამწერლობის შექმნა მნიშვნელოვანი კაცობრიობისთვის?
მან შესაძლებელი გახადა ინფორმაციის ვიზუალური ნიშნებით შენახვა, გადაცემა და თაობებს შორის გაგრძელება.
როგორ შეიძლება დავაკავშიროთ კომუნიკაცია და დამწერლობა?
დამწერლობა კომუნიკაციის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საშუალებაა, რომელიც შეტყობინების დროისა და სივრცის მიღმა გადაცემას და შენახვას უზრუნველყოფს.
რა როლი შეასრულა დამწერლობამ სახელმწიფოს განვითარებაში?
იგი გამოიყენებოდა ადმინისტრირებაში, აღრიცხვაში, ვაჭრობასა და გადასახადებთან დაკავშირებულ საქმიანობაში.
რა როლი შეასრულა დამწერლობამ კულტურის განვითარებაში?
მან ხელი შეუწყო რელიგიური და ლიტერატურული ტექსტების შექმნას, შენახვასა და გავრცელებას.
რა მნიშვნელობა აქვს ქართული დამწერლობის არსებობას ქართული საზოგადოების ისტორიისთვის?
მოცემული მასალის მიხედვით, ქართული დამწერლობა მნიშვნელოვანი იყო ქართული ენის, კულტურისა და ისტორიული მეხსიერების შენარჩუნებისა და განვითარებისათვის.
რა კითხვას სვამს ქართული დამწერლობის წარმოშობის პრობლემა?
როდის, როგორ და რა საფუძველზე შეიქმნა ქართული დამწერლობა და რომელ კულტურულ-დამწერლობით სისტემებთან შეიძლება იყოს დაკავშირებული.
ჩამოთვალეთ ის ძეგლები, რომლებიც ქართული დამწერლობის ადრეული ისტორიის განხილვისას განვიხილეთ.
არმაზის ბილინგვა, დავითის სტელა, ნეკრესის წარწერები, გრაკლიანის გორის მასალა, პალესტინის ქართული წარწერები, ბოლნისის სიონის წარწერები და მცხეთის ჯვრის წარწერები.
რა როლი აქვს არქეოლოგიას ქართული დამწერლობის კვლევაში?
არქეოლოგიური აღმოჩენები გვაწვდის მატერიალურ და ეპიგრაფიკულ მტკიცებულებებს, რომელთა საფუძველზეც შესაძლებელია დამწერლობის ისტორიისა და ქრონოლოგიის შესწავლა.
რა შეიძლება მომხდარიყო კაცობრიობისთვის დამწერლობის გარეშე?
ინფორმაციის ხანგრძლივი შენახვა და თაობებს შორის ზუსტი გადაცემა ბევრად უფრო რთული იქნებოდა; ცოდნის მნიშვნელოვანი ნაწილი მხოლოდ ზეპირ მეხსიერებაზე იქნებოდა დამოკიდებული.
როგორ შეიძლება შევაფასოთ ქართული დამწერლობის მნიშვნელობა ეროვნული კონსოლიდაციისთვის?
ქართული წერილობითი კულტურა ხელს უწყობდა საერთო ენობრივი და კულტურული სივრცის შექმნას, ისტორიული მეხსიერების შენარჩუნებასა და ქართული იდენტობის ჩამოყალიბებას.
დამწერლობის ერთ-ერთი უმთავრესი ფუნქციაა:
სწორი პასუხი: ა) ინფორმაციის შენახვა
რომელი ძეგლი უკავშირდება ბერძნულ და არმაზულ/არამეულ ტექსტებს?
სწორი პასუხი: ბ) არმაზის ბილინგვა
რომელი ძეგლი აღმოაჩინეს 1980 წელს?
სწორი პასუხი: ბ) დავითის სტელა
რომელი ძეგლის აღმოჩენა უკავშირდება 2008 წლის სამაშველო გათხრებს?
სწორი პასუხი: ა) გრაკლიანის გორას
რომელ ძეგლს უკავშირდება 1950–1952 წლების აღმოჩენა?
სწორი პასუხი: ა) პალესტინის ქართულ წარწერებს
რომელ ძეგლს უკავშირდება დაახლოებით 478 წლის თარიღი?
სწორი პასუხი: ა) ბოლნისის სიონს
რომელ ძეგლს უკავშირდება 595–605 წლები?
სწორი პასუხი: ბ) მცხეთის ჯვარს
რომელი ძეგლი უკავშირდება მიქაელისა და გაბრიელის მოხსენიებას?
სწორი პასუხი: ა) დავითის სტელა
რომელი რიგი მოიცავს მხოლოდ ქართულ დამწერლობასთან დაკავშირებულ ძეგლებს?
სწორი პასუხი: ა) არმაზის ბილინგვა, დავითის სტელა, ბოლნისის სიონი
რა არის მთელი თემის მთავარი საკითხი?
დამწერლობის წარმოშობის, განვითარების, ფუნქციების, ტიპების და ქართული დამწერლობის ისტორიული განვითარების შესწავლა.
რა საკითხს ეხება სიტყვა „წერის“ ეტიმოლოგიური განხილვა?
სხვადასხვა ენაში „წერის“ აღმნიშვნელი სიტყვების წარმოშობასა და მნიშვნელობას.
რა აჩვენებს სხვადასხვა ენაში „წერის“ აღმნიშვნელი სიტყვების შესწავლა?
იგი გვიჩვენებს, რომ წერასთან დაკავშირებული ცნებები სხვადასხვა კულტურულ და ისტორიულ გარემოში ჩამოყალიბდა.
დაასახელეთ დამწერლობის განვითარების პირველი ეტაპი მოცემულ სქემაში.
ტოკენები.
რა მოჰყვება ტოკენებს?
პიქტოგრამები.
რა მოჰყვება პიქტოგრამებს?
იდეოგრამები.
რა არის განვითარების შემდეგი მნიშვნელოვანი ეტაპი?
ფონეტიზაცია.
რა არის პიქტოგრაფიული დამწერლობა?
დამწერლობის ტიპი, რომელშიც ინფორმაცია გამოსახულებითი ნიშნებით გადმოიცემა.
რა არის იდეოგრაფიული დამწერლობა?
დამწერლობის ტიპი, რომელშიც ნიშნები იდეებსა და ცნებებს გამოხატავს.
რა არის ფონოგრაფიული დამწერლობა?
დამწერლობის ტიპი, რომელშიც ნიშნები ბგერით ერთეულებთან არის დაკავშირებული.
ჩამოაყალიბეთ განვითარების სრული ჯაჭვი.
ტოკენები → პიქტოგრამები → იდეოგრამები → ფონეტიზაცია.
რა არის განვითარების საწყისი ეტაპი?
სწორი პასუხი: ბ) ტოკენები
რომელი მოდის ტოკენების შემდეგ?
სწორი პასუხი: ა) პიქტოგრამები
რომელი მოდის პიქტოგრამების შემდეგ?
სწორი პასუხი: ბ) იდეოგრამები
რას უკავშირდება ფონეტიზაცია?
სწორი პასუხი: ა) ნიშნების ბგერით გამოყენებას
რომელი ტიპი იყენებს გამოსახულებით ნიშნებს?
სწორი პასუხი: ა) პიქტოგრაფიული
რომელი ტიპი გამოხატავს იდეებსა და ცნებებს?
სწორი პასუხი: ბ) იდეოგრაფიული
რომელი ტიპი უკავშირდება ბგერით ერთეულებს?
სწორი პასუხი: ა) ფონოგრაფიული
რომელი რიგია სწორი?
სწორი პასუხი: ბ) ტოკენები → პიქტოგრამები → იდეოგრამები → ფონეტიზაცია
რა საკითხს ეხება ეტიმოლოგიური კვლევა?
სწორი პასუხი: ა) სიტყვების წარმოშობასა და განვითარებას
რომელია დამწერლობის განვითარების მნიშვნელოვანი მიმართულება?
სწორი პასუხი: ა) გამოსახულებიდან ბგერითი სისტემისკენ გადასვლა
რა არის ლოგოგრაფიული დამწერლობის ძირითადი თავისებურება?
ნიშანი სიტყვას ან სიტყვით ერთეულს უკავშირდება.
რა არის მარცვლოვანი დამწერლობის ძირითადი ერთეული?
მარცვალი.
რა არის ანბანური დამწერლობის მთავარი პრინციპი?
ბგერითი ერთეულების ნიშნებით გადმოცემა.
რით განსხვავდება ლოგოგრაფიული სისტემა მარცვლოვანი სისტემისგან?
ლოგოგრაფიულში ნიშანი სიტყვას ან სიტყვით ერთეულს უკავშირდება, ხოლო მარცვლოვანში – მარცვალს.
რით განსხვავდება მარცვლოვანი და ანბანური სისტემები?
მარცვლოვანი სისტემა ნიშნებით მარცვლებს გადმოსცემს, ანბანური სისტემა კი ბგერით ერთეულებს.
რა არის რიცხვითი დამწერლობის სისტემა?
ნიშნების ისეთი სისტემა, რომელიც რიცხვითი მნიშვნელობების ჩაწერას ემსახურება.
რატომ არის მნიშვნელოვანი დამწერლობის ტიპების ერთმანეთისგან განსხვავება?
იმიტომ, რომ ისინი განსხვავებულ პრინციპებს იყენებენ ენობრივი ინფორმაციის ნიშნებით გადმოსაცემად.
დაასახელეთ სამი ძირითადი სისტემა.
ლოგოგრაფიული, მარცვლოვანი და ანბანური.
რომელი სისტემაა უფრო უშუალოდ დაკავშირებული ცალკეული ბგერითი ერთეულების აღნიშვნასთან?
ანბანური სისტემა.
ჩამოაყალიბეთ განსხვავება სამი სისტემის მიხედვით.
ლოგოგრაფიული – სიტყვა/სიტყვითი ერთეული; მარცვლოვანი – მარცვალი; ანბანური – ბგერითი ერთეული.
ლოგოგრაფიულ სისტემაში ნიშანი უკავშირდება:
სწორი პასუხი: ა) სიტყვას ან სიტყვით ერთეულს
მარცვლოვანი სისტემის ძირითადი ერთეულია:
სწორი პასუხი: ბ) მარცვალი
ანბანური სისტემა რას ემსახურება?
სწორი პასუხი: ა) ბგერითი ერთეულების გადმოცემას
რომელი სამი სისტემა არის განხილული მასალაში?
სწორი პასუხი: ა) ლოგოგრაფიული, მარცვლოვანი, ანბანური
რომელი სისტემა იყენებს მარცვალს ძირითად ერთეულად?
სწორი პასუხი: ბ) მარცვლოვანი
რომელი სისტემა უკავშირდება სიტყვას ან სიტყვით ერთეულს?
სწორი პასუხი: ა) ლოგოგრაფიული
რომელი სისტემა უკავშირდება ბგერით ერთეულს?
სწორი პასუხი: გ) ანბანური
რომელი რიგია სწორი?
სწორი პასუხი: ბ) ლოგოგრაფიული – სიტყვა; მარცვლოვანი – მარცვალი; ანბანური – ბგერითი ერთეული
რისთვის გამოიყენება რიცხვითი დამწერლობის სისტემები?
სწორი პასუხი: ა) რიცხვითი მნიშვნელობების ჩასაწერად
რა განასხვავებს ამ სამ სისტემას?
მათი ძირითადი ნიშნობრივი ერთეული: სიტყვა, მარცვალი და ბგერითი ერთეული.
რამდენი ძირითადი სახეობა აქვს ქართულ დამწერლობას?
სამი.
დაასახელეთ სამივე.
ასომთავრული, ნუსხური, მხედრული.
რომელი მათგანია უძველესი ქართული წერილობითი ტრადიციის მნიშვნელოვანი ფორმა?
ასომთავრული.
რომელი სახეობებია დაკავშირებული ძველი ქართული წერილობითი კულტურის განვითარებასთან?
ასომთავრული და ნუსხური.
რომელი სახეობაა თანამედროვე ქართული დამწერლობის საფუძველი?
მხედრული.
რატომ არის მნიშვნელოვანი ქართული დამწერლობის სამი სახეობის არსებობა?
ისინი ქართული წერილობითი კულტურის ისტორიული განვითარების სხვადასხვა ეტაპს წარმოადგენს.
რა სახის დამწერლობითაა შესრულებული დავითის სტელის წარწერები?
ასომთავრულით.
რა სახის დამწერლობას უკავშირდება მცხეთის ჯვრის ძველი წარწერები?
ასომთავრულს.
რა მნიშვნელობა აქვს ასომთავრულის ძველ ეპიგრაფიკულ ძეგლებში არსებობას?
იგი ადასტურებს ძველი ქართული წერილობითი ტრადიციის არსებობას და გვაძლევს მისი ისტორიული განვითარების შესწავლის შესაძლებლობას.
რატომ უნდა ვისწავლოთ ქართული დამწერლობის სამივე სახეობა?
მათი საშუალებით შესაძლებელია ქართული წერილობითი კულტურის ისტორიისა და განვითარების სხვადასხვა ეტაპის გაგება.
რამდენი სახეობა აქვს ქართულ დამწერლობას?
სწორი პასუხი: ბ) სამი
რომელი არ არის ქართული დამწერლობის სახეობა?
სწორი პასუხი: დ) ლათინური
რომელი სამი ფორმაა ქართული დამწერლობის ძირითადი სახეობა?
სწორი პასუხი: ა) ასომთავრული, ნუსხური, მხედრული
რომელი სახეობითაა შესრულებული დავითის სტელის წარწერები?
სწორი პასუხი: გ) ასომთავრულით
რომელი სახეობითაა შესრულებული მცხეთის ჯვრის ძველი წარწერები?
სწორი პასუხი: ა) ასომთავრულით
რა წარმოადგენს ქართული წერილობითი კულტურის ისტორიული განვითარების სხვადასხვა ეტაპებს?
სწორი პასუხი: ა) ქართული დამწერლობის სამი სახეობა
რომელია ქართული დამწერლობის სახეობა?
სწორი პასუხი: ა) ნუსხური
რომელია ქართული დამწერლობის თანამედროვე ფორმა?
სწორი პასუხი: ა) მხედრული
რომელი დებულებაა სწორი?
სწორი პასუხი: ბ) ქართული დამწერლობის სამი ძირითადი სახეობა არსებობს.
რატომ არის ქართული დამწერლობის სახეობების შესწავლა მნიშვნელოვანი?
იგი საშუალებას გვაძლევს გავიგოთ ქართული წერილობითი კულტურის ისტორიული განვითარება.
დაასახელეთ მოცემულ მასალაში განხილული უძველესი ქართული წერილობითი ძეგლები.
პალესტინის ქართული წარწერები, ბოლნისის სიონის წარწერები და მცხეთის ჯვრის წარწერები.
რომელ წლებში აღმოაჩინეს პალესტინის ქართული წარწერები?
1950–1952 წლებში.
ვინ აღმოაჩინა პალესტინის წარწერები?
ვირჯილიო კორბომ.
რა თარიღებია დაკავშირებული პალესტინის სამ წარწერასთან?
ორი – 430 წლით, მესამე – 532 წლით.
დაახლოებით რომელ წელს თარიღდება ბოლნისის სიონის წარწერები მოცემული მასალის მიხედვით?
დაახლოებით 478 წლით.
რა პერიოდს მიეკუთვნება მცხეთის ჯვრის წარწერები?
595–605 წლებს.
რომელ ძეგლზე უფრო ძველად არის მიჩნეული პალესტინის წარწერები მოცემულ მასალაში?
ბოლნისის სიონზე.
რა საერთო აქვს ამ სამ ძეგლს?
სამივე წარმოადგენს ძველი ქართული წერილობითი კულტურისა და ეპიგრაფიკის მნიშვნელოვან ნიმუშს.
რატომ არის ქრონოლოგიური შედარება მნიშვნელოვანი?
იგი გვიჩვენებს ქართული წერილობითი ძეგლების განვითარების თანმიმდევრობასა და ისტორიულ პერიოდებს.
რომელ ძეგლს უკავშირდება სტეფანოზ პატრიკიოსის მოხსენიება?
მცხეთის ჯვრის წარწერებს.
ვინ აღმოაჩინა პალესტინის ქართული წარწერები?
სწორი პასუხი: ა) ვირჯილიო კორბომ
რომელ წელს აღმოაჩინეს პალესტინის წარწერები?
სწორი პასუხი: ბ) 1950–1952
რომელი თარიღია დაკავშირებული პალესტინის ორ წარწერასთან?
სწორი პასუხი: ა) 430
რომელი თარიღია დაკავშირებული მესამე პალესტინის წარწერასთან?
სწორი პასუხი: გ) 532
რომელ წელს უკავშირდება ბოლნისის სიონის დათარიღება მოცემულ მასალაში?
სწორი პასუხი: ბ) 478
რომელ წლებზეა დათარიღებული ჯვრის წარწერები?
სწორი პასუხი: გ) 595–605
რომელი ძეგლი უკავშირდება სტეფანოზ პატრიკიოსს?
სწორი პასუხი: ბ) მცხეთის ჯვარი
რომელი ძეგლებია ეპიგრაფიკული?
სწორი პასუხი: ა) პალესტინის წარწერები, ბოლნისის სიონის წარწერები და ჯვრის წარწერები
რა არის ამ ძეგლების საერთო მნიშვნელობა?
სწორი პასუხი: ა) ქართული წერილობითი კულტურის ისტორიის შესწავლა
რომელი დებულებაა სწორი?
სწორი პასუხი: ბ) პალესტინის წარწერები ძველი ქართული წერილობითი ძეგლების მნიშვნელოვან ჯგუფს წარმოადგენს.
რა როლი შეიძლება ჰქონდეს საერთო დამწერლობას ეროვნული კონსოლიდაციის პროცესში?
საერთო წერილობითი სისტემა ხელს უწყობს საერთო ენობრივი და კულტურული სივრცის ჩამოყალიბებას.
როგორ ინარჩუნებს დამწერლობა ისტორიულ მეხსიერებას?
წერილობითი ტექსტების საშუალებით ინფორმაცია და ცოდნა თაობიდან თაობას გადაეცემა.
რა კავშირია ენასა და დამწერლობას შორის?
დამწერლობა ენობრივი ინფორმაციის წერილობითი გადაცემისა და შენახვის საშუალებაა.
რატომ არის ძველი ქართული წარწერები ისტორიული მეხსიერების ნაწილი?
ისინი ინახავენ წარსულის შესახებ წერილობით ინფორმაციას და საშუალებას გვაძლევს შევისწავლოთ ძველი ქართული კულტურა და ისტორია.
რა მნიშვნელობა აქვს ქართული დამწერლობის უწყვეტი განვითარების შესწავლას?
იგი გვაძლევს ქართული წერილობითი კულტურის ისტორიული განვითარების გააზრების შესაძლებლობას.
რა როლს ასრულებს წერილობითი ტექსტი თაობებს შორის?
იგი ცოდნისა და ინფორმაციის ერთი თაობიდან მეორეზე გადაცემის საშუალებაა.
რა მოხდებოდა მხოლოდ ზეპირი გადაცემის შემთხვევაში?
ინფორმაციის ხანგრძლივი და ზუსტი შენარჩუნება უფრო რთული იქნებოდა.
როგორ უკავშირდება დამწერლობა სახელმწიფოს განვითარებას?
დამწერლობა გამოიყენებოდა ადმინისტრირებაში, აღრიცხვაში, ვაჭრობასა და გადასახადებთან დაკავშირებულ საქმიანობაში.
როგორ უკავშირდება დამწერლობა კულტურას?
იგი უზრუნველყოფს კულტურული, რელიგიური და ლიტერატურული ტექსტების შექმნას, შენახვასა და გავრცელებას.
ჩამოაყალიბეთ მოკლე პასუხი კითხვაზე: „რატომ არის ქართული დამწერლობა მნიშვნელოვანი?“
ქართული დამწერლობა მნიშვნელოვანია როგორც ქართული ენის წერილობითი გამოხატვის სისტემა, ასევე ქართული კულტურის, ისტორიული მეხსიერებისა და წერილობითი ტრადიციის მნიშვნელოვანი საფუძველი.
რას უწყობს ხელს საერთო დამწერლობა?
სწორი პასუხი: ა) საერთო კულტურული სივრცის ჩამოყალიბებას
როგორ ინახავს დამწერლობა ისტორიულ მეხსიერებას?
სწორი პასუხი: ა) წერილობითი ტექსტების საშუალებით
რა არის წერილობითი ტექსტის ერთ-ერთი მთავარი ფუნქცია?
სწორი პასუხი: ა) ცოდნის გადაცემა თაობებს შორის
რა შეიძლება გართულდეს დამწერლობის გარეშე?
სწორი პასუხი: ა) ინფორმაციის ხანგრძლივი და ზუსტი შენახვა
რომელი სფეროს განვითარებას ემსახურებოდა ადრეული დამწერლობა?
სწორი პასუხი: ა) ადმინისტრირებას
რომელი სფეროები დაუკავშირდა დამწერლობას მოგვიანებით?
სწორი პასუხი: ა) რელიგია და ლიტერატურა
რა გადასცემს ცოდნას თაობიდან თაობას?
სწორი პასუხი: ა) წერილობითი ტექსტი
რა კავშირია ენასა და დამწერლობას შორის?
სწორი პასუხი: ა) დამწერლობა ენობრივი ინფორმაციის წერილობითი გადაცემის საშუალებაა
რა მნიშვნელობა აქვს ძველ ქართულ წარწერებს?
სწორი პასუხი: ა) ისინი ისტორიულ და კულტურულ ინფორმაციას ინახავს
რა არის ქართული დამწერლობის შესწავლის ერთ-ერთი მთავარი მიზანი?
ქართული წერილობითი კულტურის ისტორიის, განვითარების, ისტორიული მეხსიერებისა და კულტურული მნიშვნელობის გააზრება.
კითხვა: რა არის პიქტოგრაფიული დამწერლობა?
პიქტოგრაფიული დამწერლობა არის წერითი სისტემის უძველესი ტიპი, რომელშიც ინფორმაცია გადმოიცემა საგნების, ადამიანების, ცხოველების, მოქმედებებისა და მოვლენების გამოსახულებებით.
კითხვა: რა არის პიქტოგრაფიული ნიშნის მთავარი თავისებურება?
პიქტოგრაფიული ნიშანი თავდაპირველად უშუალოდ გამოსახავდა იმ საგანს ან მოვლენას, რომლის გადმოცემაც სურდათ.
მაგალითი: მზის გამოსახულება შეიძლება აღნიშნავდეს მზეს, ხოლო ადამიანის გამოსახულება – ადამიანს.
კითხვა: რა განსხვავებაა პიქტოგრაფიულ და იდეოგრაფიულ დამწერლობას შორის?
პიქტოგრაფიული ნიშანი ძირითადად კონკრეტულ საგანს ან მოვლენას გამოსახავს, ხოლო იდეოგრაფიული ნიშანი შეიძლება გამოხატავდეს უფრო აბსტრაქტულ იდეას, ცნებას ან მნიშვნელობას.
მაგალითი: თვალის გამოსახულება შეიძლება კონკრეტულად „თვალს“ აღნიშნავდეს, ხოლო გარკვეულ სისტემაში იგივე ნიშანი შეიძლება „ხედვას“ ან „დანახვას“ უკავშირდებოდეს.
კითხვა: რას ეწოდება იდეოგრაფიული დამწერლობა?
იდეოგრაფიული დამწერლობა არის სისტემა, რომელშიც ნიშნები გამოხატავენ არა მხოლოდ კონკრეტულ საგნებს, არამედ ცნებებს, იდეებსა და მნიშვნელობებს.
კითხვა: რატომ იყო იდეოგრაფიული დამწერლობა უფრო რთული, ვიდრე უბრალო პიქტოგრაფია?
იმიტომ, რომ ნიშანს უკვე მხოლოდ საგნის გამოსახვა აღარ ევალებოდა; მას შეეძლო უფრო რთული და აბსტრაქტული მნიშვნელობის გადმოცემაც.
კითხვა: რას ნიშნავს ტერმინი „იეროგლიფური დამწერლობა“?
იეროგლიფური დამწერლობა არის ნიშნებზე დაფუძნებული წერითი სისტემა, რომლის ნიშნებს შეიძლება ჰქონდეთ საგნობრივი, ცნებითი და ბგერითი ფუნქციებიც.
მაგალითი: ძველი ეგვიპტის დამწერლობა იეროგლიფური სისტემის ცნობილი მაგალითია.
კითხვა: რატომ არ შეიძლება იეროგლიფური დამწერლობის ყველა ნიშანი მხოლოდ ნახატად მივიჩნიოთ?
იმიტომ, რომ იეროგლიფურ სისტემებში ნიშნები შეიძლება აღნიშნავდნენ როგორც საგანს ან ცნებას, ისე ბგერას ან ბგერათა ერთობლიობას.
კითხვა: რა არის ფონოგრაფიული დამწერლობა?
ფონოგრაფიული დამწერლობა არის წერითი სისტემა, რომელშიც ნიშნები სიტყვების მნიშვნელობის ნაცვლად ან მნიშვნელობასთან ერთად ბგერებს ან ბგერით ერთეულებს გამოხატავენ.
კითხვა: რატომ იყო ფონოგრაფიული პრინციპის განვითარება მნიშვნელოვანი დამწერლობის ისტორიაში?
იმიტომ, რომ წერამ თანდათან შეძლო მეტყველების ბგერითი სტრუქტურის უფრო ზუსტად გადმოცემა. ამან ხელი შეუწყო მარცვლოვანი და შემდგომ ანბანური სისტემების განვითარებას.
კითხვა: როგორ შეიძლება წარმოვიდგინოთ დამწერლობის განვითარების ზოგადი გზა?
ზოგადი განვითარების სქემა შეიძლება ასე წარმოვადგინოთ:
პიქტოგრაფიული ნიშნები → იდეოგრაფიული ნიშნები → ფონოგრაფიული პრინციპები → მარცვლოვანი/ლოგოგრაფიული სისტემების განვითარება → ანბანური სისტემები.
ამასთან, ეს არ არის ყველა ხალხისთვის ერთნაირი, პირდაპირი და აუცილებელი ეტაპობრივი გზა: სხვადასხვა ცივილიზაციაში წერითი სისტემები განსხვავებული მიმართულებით განვითარდა.
რომელი დამწერლობის დროს გადმოიცემა ინფორმაცია ძირითადად საგნის ან მოვლენის გამოსახულებით?
სწორი პასუხი: ბ) პიქტოგრაფიული
რომელი ტიპის დამწერლობაში შეიძლება ნიშანი გამოხატავდეს აბსტრაქტულ ცნებას ან იდეას?
სწორი პასუხი: ა) იდეოგრაფიულში
რომელი წერითი სისტემის ცნობილი მაგალითია ძველი ეგვიპტის იეროგლიფები?
სწორი პასუხი: ბ) იეროგლიფური
რა არის ფონოგრაფიული დამწერლობის მთავარი პრინციპი?
სწორი პასუხი: გ) ბგერების ან ბგერითი ერთეულების გადმოცემა ნიშნებით
რა არის მთავარი განსხვავება პიქტოგრაფიულ და იდეოგრაფიულ ნიშნებს შორის?
სწორი პასუხი: გ) პიქტოგრაფიული ნიშანი საგანს/მოვლენას გამოსახავს, იდეოგრაფიული კი შეიძლება ცნებას ან იდეასაც გამოხატავდეს
შეიძლება თუ არა იეროგლიფურ სისტემაში ნიშანს ბგერითი ფუნქცია ჰქონდეს?
სწორი პასუხი: ბ) დიახ
რომელი პრინციპი უკავშირდება უშუალოდ მეტყველების ბგერების წერილობით გადმოცემას?
სწორი პასუხი: გ) ფონოგრაფიული
რომელი დებულებაა სწორი?
სწორი პასუხი: გ) იეროგლიფურ სისტემაში ნიშნებს სხვადასხვა ფუნქცია შეიძლება ჰქონდეთ.
რომელი პრინციპი გახდა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი მარცვლოვანი და ანბანური სისტემების განვითარებისათვის?
სწორი პასუხი: ა) ბგერითი, ანუ ფონოგრაფიული პრინციპი
რომელი დებულება აღწერს დამწერლობის განვითარების პროცესს ყველაზე სწორად?
სწორი პასუხი: გ) სხვადასხვა საზოგადოებაში წერითი სისტემები განსხვავებულად ვითარდებოდა და სხვადასხვა პრინციპი ერთმანეთთანაც შეიძლებოდა ყოფილიყო შერწყმული.
პიქტოგრაფია – გამოსახულება → საგანი/მოვლენა
იდეოგრაფია – ნიშანი → ცნება/იდეა
იეროგლიფური სისტემა – რთული ნიშნები → საგანი, ცნება, ბგერითი ფუნქცია და სხვ.
ფონოგრაფია – ნიშანი → ბგერა/ბგერითი ერთეული
შემდეგი ბლოკი:
კითხვა: რა არის ლოგოგრაფიული დამწერლობა?
ლოგოგრაფიული დამწერლობა არის წერითი სისტემა, რომელშიც ცალკეული ნიშნები ძირითადად სიტყვას, სიტყვის ფუძეს ან მნიშვნელოვან ერთეულს გამოხატავენ. ასეთ სისტემაში ერთი ნიშანი აუცილებლად ერთ ბგერას არ აღნიშნავს.
კითხვა: რა არის ლოგოგრაფიული ნიშნის მთავარი თავისებურება?
მისი მთავარი თავისებურებაა ის, რომ ნიშანი დაკავშირებულია სიტყვის ან მორფემის მნიშვნელობასთან, და არა მხოლოდ ერთ კონკრეტულ ბგერასთან.
მაგალითი: ჩინურ წერით სისტემაში მრავალი ნიშანი მორფემულ ან სიტყვიერ ერთეულს უკავშირდება.
კითხვა: რა არის მარცვლოვანი დამწერლობა?
მარცვლოვანი დამწერლობა არის წერითი სისტემა, რომელშიც თითოეული ნიშანი, როგორც წესი, ერთ მარცვალს გამოხატავს.
მაგალითი: იაპონური ჰირაგანა და კატაკანა მარცვლოვანი დამწერლობის სისტემებია.
კითხვა: რით განსხვავდება მარცვლოვანი დამწერლობა ანბანური დამწერლობისგან?
მარცვლოვან სისტემაში ერთი ნიშანი ჩვეულებრივ მთელ მარცვალს აღნიშნავს, ხოლო ანბანურ სისტემაში ნიშნები, როგორც წესი, ცალკეულ ბგერებს – თანხმოვნებსა და ხმოვნებს – გამოხატავენ.
მაგალითი: მარცვალი „მა“ მარცვლოვან სისტემაში შეიძლება ერთი ნიშნით გამოიხატოს, ხოლო ანბანურ სისტემაში ის შედგება ორი ბგერითი ნიშნისგან – მ + ა.
კითხვა: რა არის ანბანური დამწერლობა?
ანბანური დამწერლობა არის წერითი სისტემა, რომელშიც ცალკეული ნიშნები მეტყველების ძირითად ბგერით ერთეულებს, ძირითადად ფონემებს, შეესაბამებიან.
კითხვა: რა უპირატესობა აქვს ანბანურ სისტემას ნიშნების რაოდენობის თვალსაზრისით?
ანბანურ სისტემაში ჩვეულებრივ შედარებით მცირე რაოდენობის ნიშნებია საჭირო, რადგან უამრავი სიტყვისა და მარცვლის ცალკე ნიშნით აღნიშვნის ნაცვლად სიტყვები ბგერითი ნიშნების კომბინაციით იწერება.
კითხვა: შეადარე სამი სისტემა: ლოგოგრაფიული, მარცვლოვანი და ანბანური.
| სისტემა | ძირითადი ერთეული | ნიშნის ფუნქცია |
| ლოგოგრაფიული | სიტყვა/მორფემა | მნიშვნელობის მქონე ერთეულის გამოხატვა |
| მარცვლოვანი | მარცვალი | მარცვლის გამოხატვა |
| ანბანური | ბგერა/ფონემა | ცალკეული ბგერის გამოხატვა |
კითხვა: რატომ შეიძლება ლოგოგრაფიული სისტემის სწავლა რთული იყოს?
იმიტომ, რომ სისტემაში შეიძლება ძალიან ბევრი ნიშანი არსებობდეს და თითოეული ნიშნის მნიშვნელობისა და გამოყენების დამახსოვრება იყოს საჭირო.
კითხვა: არის თუ არა რეალურ წერით სისტემებში ლოგოგრაფიული, მარცვლოვანი და ფონოგრაფიული პრინციპები ყოველთვის მკაცრად განცალკევებული?
არა. სხვადასხვა წერით სისტემაში ეს პრინციპები შეიძლება ერთმანეთთან იყოს შერწყმული. ამიტომ კონკრეტული დამწერლობის აღწერისას მნიშვნელოვანია მისი ნიშნების რეალური ფუნქციის გათვალისწინება.
კითხვა: რატომ ითვლება ანბანური დამწერლობა მნიშვნელოვან ეტაპად წერითი სისტემების ისტორიაში?
იმიტომ, რომ ანბანური პრინციპი მეტყველების ბგერითი სტრუქტურის შედარებით მცირე რაოდენობის ნიშნებით გადმოცემის საშუალებას იძლევა. ეს ამარტივებს სიტყვების ჩაწერისა და ახალი სიტყვების წარმოქმნის შესაძლებლობას.
რა არის ლოგოგრაფიული დამწერლობის ძირითადი ერთეული?
სწორი პასუხი: ბ) სიტყვა ან მორფემა
რა არის მარცვლოვანი დამწერლობის ძირითადი ერთეული?
სწორი პასუხი: გ) მარცვალი
რა არის ანბანური დამწერლობის ძირითადი პრინციპი?
სწორი პასუხი: გ) ნიშნების გამოყენება ბგერების/ფონემების აღსანიშნავად
რომელი დამწერლობა უკავშირდება მორფემის ან სიტყვის გამოხატვას?
სწორი პასუხი: ა) ლოგოგრაფიული
რომელ სისტემაში შეიძლება ერთი ნიშანი მთელ მარცვალს გამოხატავდეს?
სწორი პასუხი: ბ) მარცვლოვანში
რომელი სისტემის ნიშნები აღნიშნავენ, როგორც წესი, ცალკეულ ბგერით ერთეულებს?
სწორი პასუხი: გ) ანბანური
რომელი მაგალითი მიეკუთვნება მარცვლოვან დამწერლობას?
სწორი პასუხი: ა) ჰირაგანა
რომელი დებულებაა სწორი?
სწორი პასუხი: გ) ანბანური სისტემა შედარებით მცირე რაოდენობის ნიშნებით მრავალფეროვანი სიტყვების ჩაწერის საშუალებას იძლევა.
რომელი რიგია სწორად დალაგებული ძირითადი ერთეულების მიხედვით?
სწორი პასუხი: ბ) ლოგოგრაფიული – სიტყვა/მორფემა; მარცვლოვანი – მარცვალი; ანბანური – ბგერა/ფონემა
რომელი დებულება აღწერს წერით სისტემებს ყველაზე ზუსტად?
სწორი პასუხი: გ) სხვადასხვა დამწერლობაში სხვადასხვა პრინციპი შეიძლება არსებობდეს და ზოგჯერ ისინი ერთმანეთთანაც იყოს შერწყმული.
ლოგოგრაფიული → სიტყვა/მორფემა
მარცვლოვანი → მარცვალი
ანბანური → ბგერა/ფონემა
შემდეგი ბლოკი: XIX. რიცხვითი დამწერლობა – 10 სავარჯიშო + 10 ქვიზი, პასუხებით დაუყოვნებლივ.
კითხვა: რა არის რიცხვითი დამწერლობა?
რიცხვითი დამწერლობა არის რიცხვითი მნიშვნელობების წერილობითი აღნიშვნის სისტემა, რომლის საშუალებითაც ადამიანები რაოდენობას, ანგარიშს, თარიღს, ზომას და სხვა რიცხვით ინფორმაციას გამოხატავენ.
კითხვა: რატომ გახდა რიცხვების წერილობითი აღნიშვნა მნიშვნელოვანი?
იმიტომ, რომ საზოგადოების განვითარებასთან ერთად საჭირო გახდა საგნების რაოდენობის, საქონლის, ქონების, გადასახადების, ვალდებულებებისა და სხვა მონაცემების ზუსტი აღრიცხვა და დამახსოვრება.
კითხვა: რა კავშირი ჰქონდა რიცხვით აღრიცხვას ადრეულ დამწერლობასთან?
რიცხვითი აღრიცხვა წერითი კულტურის განვითარების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სფერო იყო. ადამიანებს ჯერ კიდევ ადრეულ საზოგადოებებში სჭირდებოდათ რაოდენობის აღნიშვნა, განსაკუთრებით ვაჭრობისა და სამეურნეო აღრიცხვის დროს.
კითხვა: რა შეიძლება აღენიშნა უძველეს რიცხვით სისტემებში?
უძველეს სისტემებში შეიძლებოდა აღენიშნათ ადამიანების, ცხოველების, მარცვლეულის, საქონლისა და სხვა საგნების რაოდენობა, ასევე მიწის ფართობი, გადასახადი, ვალი ან სხვა მონაცემი.
კითხვა: რა არის რიცხვითი ნიშანი?
რიცხვითი ნიშანი არის სიმბოლო, რომელსაც გარკვეული რაოდენობრივი მნიშვნელობა აქვს.
მაგალითი: თანამედროვე ათობით სისტემაში 1, 2, 3, 4 და სხვა ნიშნები რაოდენობებს გამოხატავენ.
კითხვა: რა განსხვავებაა რაოდენობის უშუალო აღნიშვნასა და განვითარებულ რიცხვით სისტემას შორის?
რაოდენობის უშუალო აღნიშვნისას შეიძლება თითოეულ ერთეულს ცალკე ნიშანი შეესაბამებოდეს, ხოლო განვითარებულ სისტემაში არსებობს წესები, რომლებიც მცირე რაოდენობის ნიშნებით დიდი რიცხვების გამოსახვის საშუალებას იძლევა.
კითხვა: რა მნიშვნელობა ჰქონდა რიცხვით სისტემებს ადმინისტრაციის განვითარებისთვის?
რიცხვითი სისტემები ადმინისტრაციას საშუალებას აძლევდა დაეფიქსირებინა მოსახლეობის რაოდენობა, გადასახადები, მიწის ნაკვეთები, საქონლის ოდენობა, სამხედრო რესურსები და სხვა მნიშვნელოვანი მონაცემები.
კითხვა: რა კავშირი არსებობს რიცხვით აღრიცხვასა და ვაჭრობას შორის?
ვაჭრობაში აუცილებელია საქონლის რაოდენობის, ფასის, ვალისა და ანგარიშსწორების ზუსტად განსაზღვრა. ამიტომ რიცხვითი აღრიცხვა სავაჭრო ურთიერთობების განვითარების მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტი გახდა.
კითხვა: რა არის პოზიციური რიცხვითი სისტემა?
პოზიციური რიცხვითი სისტემა არის სისტემა, რომელშიც ციფრის მნიშვნელობა დამოკიდებულია მის ადგილმდებარეობაზე რიცხვში.
მაგალითი: ათობით სისტემაში 2 სხვადასხვა მნიშვნელობას გამოხატავს რიცხვებში 25 და 205, რადგან მისი პოზიცია განსხვავებულია.
კითხვა: რატომ უნდა განვასხვავოთ რიცხვითი დამწერლობა ჩვეულებრივი დამწერლობისგან?
იმიტომ, რომ მათი ფუნქციები განსხვავებულია. ჩვეულებრივი დამწერლობა ძირითადად მეტყველების ენობრივ ერთეულებს გადმოსცემს, ხოლო რიცხვითი სისტემა რაოდენობრივ ინფორმაციას გამოხატავს. თუმცა ისტორიულად ისინი ხშირად ერთსა და იმავე წერით კულტურაში ერთად გამოიყენებოდა.
რა არის რიცხვითი დამწერლობის ძირითადი დანიშნულება?
სწორი პასუხი: ბ) რაოდენობრივი ინფორმაციის აღნიშვნა
რომელ სფეროსთან იყო რიცხვითი აღრიცხვა განსაკუთრებით დაკავშირებული?
სწორი პასუხი: ა) ვაჭრობასთან
რას გამოხატავს რიცხვითი ნიშანი?
სწორი პასუხი: ბ) რაოდენობრივ მნიშვნელობას
რატომ იყო რიცხვითი აღრიცხვა მნიშვნელოვანი გადასახადების სისტემისთვის?
სწორი პასუხი: ა) გადასახადის ოდენობის დასაფიქსირებლად
რა არის პოზიციური რიცხვითი სისტემის მთავარი თვისება?
სწორი პასუხი: ბ) ციფრის მნიშვნელობა დამოკიდებულია მის პოზიციაზე
რომელ მაგალითში ჩანს პოზიციის მნიშვნელობა?
სწორი პასუხი: ბ) 2 რიცხვებში 25 და 205
რომელი საქმიანობა მოითხოვდა რაოდენობის ზუსტ აღრიცხვას?
სწორი პასუხი: დ) ყველა ჩამოთვლილი
რომელი დებულებაა სწორი?
სწორი პასუხი: ბ) რიცხვითი აღრიცხვა წერითი კულტურის განვითარების მნიშვნელოვანი ნაწილია.
რა განსხვავებაა ჩვეულებრივ დამწერლობასა და რიცხვით სისტემას შორის?
სწორი პასუხი: ბ) ჩვეულებრივი დამწერლობა ენობრივ ინფორმაციას, რიცხვითი სისტემა კი რაოდენობრივ ინფორმაციას გამოხატავს.
რომელი სფეროების განვითარებას შეუწყო ხელი რიცხვითმა აღრიცხვამ?
სწორი პასუხი: დ) ყველა ჩამოთვლილს
რიცხვითი სისტემა → რაოდენობა → აღრიცხვა → ვაჭრობა → გადასახადები → ადმინისტრაცია → ეკონომიკური და სახელმწიფო მართვა
შემდეგი ბლოკი: XX. კომუნიკაციის სახეები – ვერბალური, არავერბალური, ვიზუალური, მოკლევადიანი და გრძელვადიანი კომუნიკაცია – 10 სავარჯიშო + 10 ქვიზი.
კითხვა: რა არის კომუნიკაცია?
კომუნიკაცია არის ინფორმაციის, აზრების, ცოდნის, ემოციებისა და გამოცდილების გადაცემისა და მიღების პროცესი ადამიანებსა და სხვა სუბიექტებს შორის.
კითხვა: რა არის ვერბალური კომუნიკაცია?
ვერბალური კომუნიკაცია არის ინფორმაციის გადაცემა ენის საშუალებით – ზეპირი ან წერილობითი ფორმით.
მაგალითები: საუბარი, ლექცია, დიალოგი, წერილი, წიგნი, ტექსტური შეტყობინება.
კითხვა: რა განსხვავებაა ზეპირ და წერილობით ვერბალურ კომუნიკაციას შორის?
ზეპირი კომუნიკაცია უშუალოდ მეტყველების საშუალებით ხორციელდება, ხოლო წერილობითი კომუნიკაცია ტექსტის საშუალებით. წერილობითი კომუნიკაცია საშუალებას იძლევა ინფორმაცია უფრო ხანგრძლივად იქნეს შენახული და მოგვიანებით ხელახლა გამოყენებული.
კითხვა: რა არის არავერბალური კომუნიკაცია?
არავერბალური კომუნიკაცია არის ინფორმაციისა და ემოციის გადაცემა სიტყვების გარეშე.
მაგალითები: სახის გამომეტყველება, ჟესტები, სხეულის პოზა, მზერა, მოძრაობა და ხმის ზოგიერთი პარალინგვისტური მახასიათებელი.
კითხვა: რა არის ვიზუალური კომუნიკაცია?
ვიზუალური კომუნიკაცია არის ინფორმაციის გადაცემა ისეთი ვიზუალური საშუალებებით, როგორიცაა სურათი, სიმბოლო, დიაგრამა, რუკა, ნიშანი, გრაფიკი ან სხვა გამოსახულება.
კითხვა: არის თუ არა ვიზუალური კომუნიკაცია ყოველთვის არავერბალური?
არა. ვიზუალურ კომუნიკაციაში შეიძლება გამოყენებული იყოს როგორც უსიტყვო გამოსახულებები და სიმბოლოები, ისე წერილობითი ტექსტი. მაგალითად, საგზაო ნიშანი შეიძლება იყოს მხოლოდ სიმბოლო, ხოლო საინფორმაციო პლაკატი შეიძლება აერთიანებდეს ტექსტსა და გამოსახულებას.
კითხვა: რა არის მოკლევადიანი კომუნიკაცია?
მოკლევადიანი კომუნიკაცია არის ისეთი კომუნიკაცია, რომლის მთავარი ფუნქცია უშუალო, მიმდინარე ინფორმაციის სწრაფად გადაცემაა და რომელიც შეიძლება ხანგრძლივად არ იყოს შენახული.
მაგალითები: ყოველდღიური საუბარი, მოკლე ზეპირი მითითება, ჩვეულებრივი სატელეფონო საუბარი.
კითხვა: რა არის გრძელვადიანი კომუნიკაცია?
გრძელვადიანი კომუნიკაცია არის ისეთი ინფორმაციის გადაცემა, რომელიც შეიძლება ხანგრძლივად შეინახოს და მომავალ თაობებსაც გადასცეს.
მაგალითები: წიგნი, ისტორიული დოკუმენტი, ქვის წარწერა, ხელნაწერი, არქივი.
კითხვა: რატომ ჰქონდა დამწერლობის წარმოშობას განსაკუთრებული მნიშვნელობა გრძელვადიანი კომუნიკაციისთვის?
დამწერლობამ შესაძლებელი გახადა ინფორმაციის დროისა და სივრცის მიღმა შენახვა და გადაცემა. ზეპირი ინფორმაცია შეიძლება მეხსიერებასა და გადმოცემაზე ყოფილიყო დამოკიდებული, ხოლო წერილობითი ტექსტი ფიზიკურ მატარებელზე დაფიქსირდა.
კითხვა: როგორ შეიძლება ერთი კომუნიკაციური გზავნილი ერთდროულად რამდენიმე სახის კომუნიკაციას აერთიანებდეს?
ერთი გზავნილი შეიძლება ერთდროულად იყოს ვერბალური, ვიზუალური და არავერბალური.
მაგალითი: ლექციის დროს მასწავლებელი სიტყვიერად საუბრობს, ეკრანზე ტექსტსა და დიაგრამას აჩვენებს და ჟესტებს იყენებს. ამ შემთხვევაში ერთმანეთთანაა გაერთიანებული ვერბალური, ვიზუალური და არავერბალური კომუნიკაცია.
რა არის კომუნიკაციის ძირითადი არსი?
სწორი პასუხი: ბ) ინფორმაციისა და აზრების გადაცემა და მიღება
რომელი არის ვერბალური კომუნიკაციის მაგალითი?
სწორი პასუხი: გ) საუბარი
რომელია არავერბალური კომუნიკაციის მაგალითი?
სწორი პასუხი: გ) სახის გამომეტყველება
რომელი შეიძლება იყოს ვიზუალური კომუნიკაციის საშუალება?
სწორი პასუხი: დ) ყველა ჩამოთვლილი
რომელი დებულებაა სწორი?
სწორი პასუხი: ბ) ვერბალური კომუნიკაცია შეიძლება იყოს როგორც ზეპირი, ისე წერილობითი.
რომელი უფრო მეტად შეესაბამება მოკლევადიან კომუნიკაციას?
სწორი პასუხი: გ) ყოველდღიური მოკლე საუბარი
რომელი არის გრძელვადიანი კომუნიკაციის მაგალითი?
სწორი პასუხი: გ) ისტორიული ხელნაწერი
რატომ არის დამწერლობა მნიშვნელოვანი გრძელვადიანი კომუნიკაციისთვის?
სწორი პასუხი: ბ) იმიტომ, რომ ინფორმაციის ფიქსაციისა და ხანგრძლივი შენახვის საშუალებას იძლევა
შეიძლება თუ არა ერთ გზავნილში რამდენიმე ტიპის კომუნიკაცია გაერთიანდეს?
სწორი პასუხი: გ) დიახ
ლექცია, რომელშიც მასწავლებელი საუბრობს, იყენებს სლაიდებს და ჟესტებს, არის:
სწორი პასუხი: დ) ვერბალური, ვიზუალური და არავერბალური კომუნიკაციის კომბინაცია
კომუნიკაცია
→ ვერბალური – სიტყვებით: ზეპირი / წერილობითი
→ არავერბალური – ჟესტი, მიმიკა, პოზა, მზერა და სხვ.
→ ვიზუალური – სურათი, სიმბოლო, რუკა, დიაგრამა, ტექსტი და სხვ.
→ მოკლევადიანი – მიმდინარე, უშუალო კომუნიკაცია
→ გრძელვადიანი – დაფიქსირებული და ხანგრძლივად შესანახი ინფორმაცია
დამწერლობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფუნქცია სწორედ კომუნიკაციის დროისა და სივრცის მიღმა შენარჩუნება და გადაცემაა.
შემდეგი ბლოკი: XXI. დამწერლობის გამოყენების სფეროების განვითარება – ვაჭრობა, აღრიცხვა, გადასახადები, ადმინისტრაცია, რელიგია და ლიტერატურა – 10 სავარჯიშო + 10 ქვიზი.
კითხვა: რა იყო დამწერლობის გამოყენების ერთ-ერთი ადრეული პრაქტიკული სფერო?
ერთ-ერთი ადრეული პრაქტიკული სფერო იყო აღრიცხვა – საქონლის, რაოდენობის, ქონებისა და სხვა სამეურნეო მონაცემების დაფიქსირება.
კითხვა: რა როლი ჰქონდა დამწერლობას ვაჭრობის განვითარებაში?
დამწერლობა ვაჭრობაში გამოიყენებოდა საქონლის რაოდენობის, ფასების, ვალდებულებების, ვალებისა და გარიგებების დასაფიქსირებლად. წერილობითი ჩანაწერი ხელს უწყობდა სავაჭრო ინფორმაციის შენარჩუნებას და გადაცემას.
კითხვა: რატომ გახდა გადასახადების აღრიცხვა დამწერლობის მნიშვნელოვანი სფერო?
სახელმწიფოებსა და მმართველ სტრუქტურებს სჭირდებოდათ გადასახადების ოდენობის, გადამხდელებისა და შემოსავლების აღრიცხვა. წერილობითი ჩანაწერები ამ ინფორმაციის ორგანიზებასა და შენახვას უზრუნველყოფდა.
კითხვა: რა მნიშვნელობა ჰქონდა დამწერლობას ადმინისტრაციისთვის?
დამწერლობა ადმინისტრაციას საშუალებას აძლევდა შეექმნა და შეენახა ბრძანებები, კანონები, ანგარიშები, სიები, ხელშეკრულებები და სხვა ოფიციალური დოკუმენტები.
კითხვა: როგორ უკავშირდება დამწერლობა სახელმწიფოს მართვას?
სახელმწიფოს მართვა მოითხოვს ინფორმაციის ორგანიზებასა და სხვადასხვა დაწესებულებასა და პირს შორის მის გადაცემას. დამწერლობა ამ პროცესში ქმნიდა ინფორმაციის ფიქსაციისა და ოფიციალურად გადაცემის საშუალებას.
კითხვა: რა როლი ჰქონდა დამწერლობას რელიგიურ სფეროში?
დამწერლობა გამოიყენებოდა რელიგიური ტექსტების, ლოცვების, წეს-ჩვეულებების, მითებისა და რელიგიური სწავლებების ჩასაწერად და თაობებისთვის გადასაცემად.
კითხვა: რატომ იყო მნიშვნელოვანი რელიგიური ტექსტების წერილობითი ფიქსაცია?
წერილობითი ფიქსაცია ხელს უწყობდა რელიგიური ცოდნისა და ტრადიციების შენარჩუნებას, გავრცელებასა და შედარებით სტაბილური სახით გადაცემას.
კითხვა: როგორ გახდა დამწერლობა ლიტერატურის განვითარების საფუძველი?
დამწერლობამ შესაძლებელი გახადა ზეპირი და წერილობითი შემოქმედების ტექსტად დაფიქსირება, შენახვა, გავრცელება და შემდგომი თაობებისთვის გადაცემა. ამან ლიტერატურული კულტურის განვითარებას შეუწყო ხელი.
კითხვა: როგორ იცვლებოდა დამწერლობის გამოყენების სფეროები საზოგადოების განვითარებასთან ერთად?
თავდაპირველად მნიშვნელოვანი იყო პრაქტიკული საჭიროებები – აღრიცხვა, საქონლისა და რაოდენობის დაფიქსირება, ვაჭრობა და ადმინისტრაციული ჩანაწერები. შემდგომ დამწერლობის გამოყენება გაფართოვდა და მოიცვა სამართალი, რელიგია, ისტორიოგრაფია, განათლება, მეცნიერება და ლიტერატურა.
კითხვა: დაასახელე დამწერლობის გამოყენების ძირითადი სფეროები და ახსენი მათი მნიშვნელობა.
ძირითადი სფეროებია:
ამრიგად, დამწერლობის ფუნქცია თანდათან გაფართოვდა პრაქტიკული აღრიცხვიდან ცოდნის, კულტურისა და ისტორიული მეხსიერების შენარჩუნებამდე.
რომელი იყო დამწერლობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრაქტიკული გამოყენება?
სწორი პასუხი: ა) აღრიცხვა
რა საჭიროებისთვის გამოიყენებოდა დამწერლობა ვაჭრობაში?
სწორი პასუხი: ა) საქონლისა და გარიგებების აღრიცხვისთვის
რის აღრიცხვას უკავშირდება გადასახადების სფერო?
სწორი პასუხი: ბ) გადასახადებისა და შემოსავლების
რომელი დოკუმენტები შეიძლება შექმნილიყო ადმინისტრაციული მიზნით?
სწორი პასუხი: დ) ყველა ჩამოთვლილი
რა როლი ჰქონდა დამწერლობას რელიგიურ სფეროში?
სწორი პასუხი: ა) რელიგიური ტექსტებისა და სწავლებების დაფიქსირება
რა გახდა შესაძლებელი დამწერლობის განვითარებით ლიტერატურის სფეროში?
სწორი პასუხი: ა) ტექსტების ფიქსაცია და თაობებისთვის გადაცემა
რომელი სფერო უკავშირდება ბრძანებებსა და ოფიციალურ დოკუმენტებს?
სწორი პასუხი: ა) ადმინისტრაცია
რომელი რიგია სწორად შედგენილი?
სწორი პასუხი: დ) ყველა პასუხი სწორია
როგორ გაფართოვდა დამწერლობის ფუნქცია ისტორიულად?
სწორი პასუხი: ბ) პრაქტიკული აღრიცხვიდან კულტურისა და ცოდნის შენარჩუნებისა და გადაცემისკენ
რომელი დებულებაა ყველაზე სრულყოფილი?
სწორი პასუხი: გ) დამწერლობის გამოყენება მოიცავდა ვაჭრობას, აღრიცხვას, გადასახადებს, ადმინისტრაციას, რელიგიასა და ლიტერატურას.
დამწერლობის გამოყენების განვითარება:
აღრიცხვა → ვაჭრობა → გადასახადები → ადმინისტრაცია → სამართალი → რელიგია → ისტორია → განათლება → ლიტერატურა → მეცნიერება
ამ პროცესში დამწერლობამ შეასრულა არა მხოლოდ პრაქტიკული ინფორმაციის დაფიქსირების, არამედ კულტურული მემკვიდრეობისა და ისტორიული მეხსიერების შენარჩუნების ფუნქცია.
შემდეგი ბლოკი: XXII. უძველესი წერილობითი სისტემების ქრონოლოგიური განვითარება – მესოპოტამია, ეგვიპტე, ჩინეთი და მესოამერიკა – 10 სავარჯიშო + 10 ქვიზი, პასუხებით დაუყოვნებლივ.
კითხვა: სად გაჩნდა კაცობრიობის ერთ-ერთი უძველესი ცნობილი წერილობითი სისტემა?
ერთ-ერთი უძველესი ცნობილი წერილობითი სისტემა გაჩნდა მესოპოტამიაში, ძველი წელთაღრიცხვის IV ათასწლეულის ბოლოს. მას უკავშირდება შუმერული ლურსმული დამწერლობის ჩამოყალიბება.
კითხვა: რა იყო მესოპოტამიური ლურსმული დამწერლობის თავდაპირველი გამოყენების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სფერო?
მისი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ადრეული ფუნქცია იყო სამეურნეო და ადმინისტრაციული აღრიცხვა – საქონლის, რაოდენობების, გადასახადებისა და სხვა მონაცემების დაფიქსირება.
კითხვა: როგორ განვითარდა მესოპოტამიური დამწერლობა?
თავდაპირველად ნიშნები უფრო გამოსახულებით ხასიათს ატარებდა. დროთა განმავლობაში ისინი უფრო აბსტრაქტული და სტანდარტიზებული გახდა. საბოლოოდ ჩამოყალიბდა ლურსმული დამწერლობა, რომლის ნიშნებიც თიხის ფირფიტებზე ლერწმის სტილუსით იბეჭდებოდა.
კითხვა: როდის ჩამოყალიბდა ძველი ეგვიპტის იეროგლიფური დამწერლობა?
ძველი ეგვიპტის იეროგლიფური დამწერლობის ადრეული ნიმუშები დაახლოებით ძვ. წ. IV ათასწლეულის ბოლოს – III ათასწლეულის დასაწყისში ჩნდება.
კითხვა: რა თავისებურება ჰქონდა ეგვიპტურ იეროგლიფურ დამწერლობას?
ეგვიპტური იეროგლიფური სისტემა მრავალფუნქციური იყო: ნიშნებს შეეძლოთ საგნების, ცნებებისა და ბგერითი ერთეულების გამოხატვა. ამიტომ მისი ნიშნები მხოლოდ ნახატებად არ უნდა განვიხილოთ.
კითხვა: როგორ განვითარდა წერითი კულტურა ძველ ჩინეთში?
ჩინური წერილობითი ტრადიციის უძველეს მნიშვნელოვან ნიმუშებად მიიჩნევა ორაკულის ძვლებზე შესრულებული წარწერები, რომლებიც განსაკუთრებით შანის პერიოდის, დაახლოებით ძვ. წ. XIII–XI საუკუნეების, კულტურას უკავშირდება. ჩინური წერითი ტრადიცია შემდგომ საუკუნეებში უწყვეტად განვითარდა.
კითხვა: რა მასალაზე გვხვდება ძველი ჩინეთის უძველესი ცნობილი წერილობითი ნიმუშები?
განსაკუთრებით ცნობილია ცხოველის ძვლებსა და კუს ბაქნებზე შესრულებული წარწერები. მათ „ორაკულის ძვლების წარწერებს“ უწოდებენ.
კითხვა: რას გულისხმობს მესოამერიკული წერითი სისტემების განვითარება?
მესოამერიკაში სხვადასხვა ცივილიზაციამ დამოუკიდებლად შექმნა და განავითარა წერითი ტრადიციები. მათ შორის განსაკუთრებით ცნობილია მაიას დამწერლობა, რომელსაც რთული ლოგოსილაბური სტრუქტურა ჰქონდა. მესოამერიკული წერითი კულტურები ძველი სამყაროს დამწერლობებისგან დამოუკიდებლად განვითარდა.
კითხვა: შეიძლება თუ არა ითქვას, რომ მესოპოტამიის, ეგვიპტის, ჩინეთისა და მესოამერიკის დამწერლობები ერთი საერთო სისტემიდან განვითარდა?
არა. ამ რეგიონებში წერითი სისტემების განვითარება სხვადასხვა ისტორიულ და კულტურულ გარემოში მიმდინარეობდა. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მესოამერიკის წერითი ტრადიციების დამოუკიდებელი განვითარება ძველი სამყაროსგან.
კითხვა: დაალაგე ძირითადი ეტაპები ქრონოლოგიურად.
მესოპოტამია – ძვ. წ. IV ათასწლეულის ბოლო
→ ეგვიპტე – ძვ. წ. IV ათასწლეულის ბოლო / III ათასწლეულის დასაწყისი
→ ჩინეთი – ძვ. წ. II ათასწლეულის მეორე ნახევარი, უძველესი ფართოდ დადასტურებული წარწერები
→ მესოამერიკა – I ათასწლეულში ძვ. წ. უკვე დადასტურებული წერითი ტრადიციები, შემდგომი განვითარებით მაიას ცივილიზაციაში.
მნიშვნელოვანი შენიშვნა: ამ ქრონოლოგიაში საუბარია ჩვენამდე მოღწეულ და დადასტურებულ წერილობით ნიმუშებზე; თითოეული სისტემის წარმოშობის ზუსტი თარიღი ერთ კონკრეტულ წელზე არ დაიყვანება.
რომელ რეგიონს უკავშირდება ერთ-ერთი უძველესი ცნობილი დამწერლობის წარმოშობა?
სწორი პასუხი: ა) მესოპოტამიას
რომელ დამწერლობას უკავშირდება შუმერული კულტურა?
სწორი პასუხი: ბ) ლურსმულს
რა იყო მესოპოტამიური დამწერლობის ადრეული მნიშვნელოვანი ფუნქცია?
სწორი პასუხი: ა) სამეურნეო აღრიცხვა
რომელი დამწერლობა უკავშირდება ძველ ეგვიპტეს?
სწორი პასუხი: ა) იეროგლიფური
რას აღნიშნავს ტერმინი „ორაკულის ძვლების წარწერები“?
სწორი პასუხი: ა) ძველი ჩინეთის ადრეულ წერილობით ნიმუშებს
რაზე იწერებოდა ძველი ჩინეთის ორაკულის ძვლების წარწერები?
სწორი პასუხი: ბ) ძვლებსა და კუს ბაქნებზე
რომელ ცივილიზაციას უკავშირდება მესოამერიკის ერთ-ერთი ყველაზე განვითარებული წერითი სისტემა?
სწორი პასუხი: ა) მაიას
რომელი დებულებაა სწორი?
სწორი პასუხი: ბ) მესოამერიკაში წერითი სისტემები დამოუკიდებლად განვითარდა.
რომელი რეგიონი უკავშირდება ლურსმულ დამწერლობას?
სწორი პასუხი: ა) მესოპოტამია
რომელი რიგი ასახავს ამ ბლოკში განხილულ ძირითად ქრონოლოგიურ განვითარებას?
სწორი პასუხი: ბ) მესოპოტამია → ეგვიპტე → ჩინეთი → მესოამერიკა
მესოპოტამია → ლურსმული დამწერლობა → თიხის ფირფიტები → აღრიცხვა და ადმინისტრაცია
ეგვიპტე → იეროგლიფური დამწერლობა → მრავალფუნქციური ნიშნები → რელიგიური, ადმინისტრაციული და სხვა ტექსტები
ჩინეთი → ორაკულის ძვლების წარწერები → ძვლები და კუს ბაქნები → უწყვეტი წერითი ტრადიცია
მესოამერიკა → დამოუკიდებელი წერითი ტრადიციები → მაიას რთული ლოგოსილაბური სისტემა
შემდეგი ბლოკი: XXIII. ქართული დამწერლობის წარმოშობის თეორიები – ფარნავაზი, ლეონტი მროველი, მესროპ მაშტოცი, ივანე ჯავახიშვილი, გიორგი წერეთელი, გარდთაუზენი, კ. კეკელიძე, ვ. ბოედერი და თამაზ გამყრელიძე – 10 სავარჯიშო + 10 ქვიზი.
შენიშვნა: ამ ბლოკში ერთმანეთისგან გავმიჯნავთ ძველ წერილობით ცნობებს, ისტორიულ თეორიებს და თანამედროვე სამეცნიერო შეხედულებებს, რათა სხვადასხვა ავტორის მოსაზრება ფაქტად არ იქნეს წარმოდგენილი.
კითხვა: ვის უკავშირდება ქართული დამწერლობის შექმნის შესახებ უძველესი ქართული წერილობითი ცნობა?
ქართული წერილობითი ტრადიციის მიხედვით, ქართული დამწერლობის შექმნა უკავშირდება ფარნავაზ მეფეს. ეს ცნობა შემონახულია „ქართლის ცხოვრებაში“, განსაკუთრებით ლეონტი მროველის თხზულებაში. აღნიშნული ცნობა წარმოადგენს ისტორიულ წყაროსა და ტრადიციას, რომლის ინტერპრეტაცია მეცნიერებაში განსხვავებულია.
კითხვა: რა როლი აქვს ლეონტი მროველს ქართული დამწერლობის წარმოშობის საკითხში?
ლეონტი მროველი არის შუა საუკუნეების ქართველი ისტორიკოსი, რომლის თხზულებაში დაცულია ცნობები ფარნავაზისა და ქართული დამწერლობის შესახებ. მისი ცნობები ქართული დამწერლობის წარმოშობის შესახებ ქართული ისტორიოგრაფიული ტრადიციის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წყაროა.
კითხვა: რა კავშირი აქვს მესროპ მაშტოცს ქართული დამწერლობის წარმოშობის საკითხთან?
სომხურ ისტორიულ ტრადიციაში მესროპ მაშტოცი წარმოდგენილია სომხური დამწერლობის შემქმნელად. ზოგიერთ ძველ წყაროსა და შემდგომ სამეცნიერო ნაშრომში გამოთქმული იყო მოსაზრება, თითქოს მას მონაწილეობა ჰქონდა ქართული და ალბანური დამწერლობების შექმნაშიც. ეს მოსაზრება ქართული დამწერლობის წარმოშობის შესახებ დისკუსიის ერთ-ერთი სადავო საკითხია.
კითხვა: რა პოზიცია ჰქონდა ივანე ჯავახიშვილს ქართული დამწერლობის წარმოშობის საკითხში?
ივანე ჯავახიშვილი ქართული დამწერლობის ისტორიის საკითხს კრიტიკულად იკვლევდა და ყურადღებას ამახვილებდა ქართული დამწერლობის უძველესობისა და მისი განვითარების ისტორიულ-ენობრივ საფუძვლებზე. მისი ნაშრომები ქართული დამწერლობის ისტორიის მეცნიერული შესწავლის მნიშვნელოვანი ეტაპია.
კითხვა: რა მნიშვნელობა ჰქონდა გიორგი წერეთლის კვლევებს?
გიორგი წერეთელი ქართული წერილობითი ძეგლებისა და აღმოსავლეთის ძველი წერითი კულტურების მკვლევარი იყო. მისმა ეპიგრაფიკულმა და პალეოგრაფიულმა კვლევებმა ქართული დამწერლობის ადრეული განვითარების საკითხების შესწავლას მნიშვნელოვანი საფუძველი შეუქმნა.
კითხვა: რა მიმართულებას წარმოადგენს გარდთაუზენის სახელთან დაკავშირებული მოსაზრებები?
იოსებ გარდთაუზენი იყო მეცნიერი, რომელიც ძველი დამწერლობებისა და მათი ურთიერთკავშირის საკითხებს იკვლევდა. ქართული დამწერლობის წარმოშობის შესახებ მის სახელთან დაკავშირებული შეხედულებები ისტორიული დისკუსიის ნაწილია და უნდა განვასხვავოთ თანამედროვე კვლევებისგან.
კითხვა: რა მნიშვნელობა აქვს კორნელი კეკელიძის ნაშრომებს ქართული დამწერლობის ისტორიისთვის?
კორნელი კეკელიძე ქართული საეკლესიო მწერლობისა და ძველი ქართული ლიტერატურის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მკვლევარია. მისმა წყაროთმცოდნეობითმა და ტექსტოლოგიურმა კვლევებმა ქართული წერილობითი კულტურის ისტორიის შესწავლას მნიშვნელოვანი საფუძველი შეუქმნა.
კითხვა: რა მიმართულებით არის მნიშვნელოვანი ვ. ბოედერის კვლევები?
ვ. ბოედერის ნაშრომები კავკასიის ენებისა და დამწერლობების საკითხებს უკავშირდება. მისი სახელის განხილვა ქართული დამწერლობის წარმოშობის კონტექსტში მნიშვნელოვანია განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც განიხილება ქართული დამწერლობის ისტორიული განვითარება და მისი ურთიერთობა სხვა წერით ტრადიციებთან.
კითხვა: რა მნიშვნელობა აქვს თამაზ გამყრელიძის ნაშრომებს ქართული დამწერლობის წარმოშობის საკითხში?
თამაზ გამყრელიძე ქართული ენისა და ზოგადად ენათმეცნიერების მნიშვნელოვანი მკვლევარია. ქართული დამწერლობის საკითხების განხილვისას იგი ყურადღებას აქცევდა ქართული ანბანის სისტემურ, ენობრივ და ისტორიულ თავისებურებებს და მის მიმართებას ძველი აღმოსავლეთის წერით კულტურებთან.
კითხვა: რა ძირითადი პოზიციები უნდა გავმიჯნოთ ქართული დამწერლობის წარმოშობის შესწავლისას?
უნდა გავმიჯნოთ რამდენიმე მიმართულება:
ამიტომ ქართული დამწერლობის წარმოშობის საკითხის შესწავლისას ლეგენდარული ან ტრადიციული ცნობა, ჰიპოთეზა და არქეოლოგიურად/ეპიგრაფიკულად დადასტურებული ფაქტი ერთმანეთისგან უნდა განვასხვავოთ.
ვის უკავშირდება ქართული დამწერლობის შექმნის შესახებ ქართული ისტორიული ტრადიციის ცნობა?
სწორი პასუხი: ა) ფარნავაზს
რომელ ისტორიკოსთან არის დაკავშირებული ფარნავაზისა და ქართული დამწერლობის შესახებ ცნობები?
სწორი პასუხი: ა) ლეონტი მროველთან
ვინ არის სომხური დამწერლობის ტრადიციულად აღიარებული შემქმნელი?
სწორი პასუხი: ბ) მესროპ მაშტოცი
რომელი მკვლევარი ითვლება ქართული ისტორიისა და დამწერლობის საკითხების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს მეცნიერულ მკვლევრად?
სწორი პასუხი: ა) ივანე ჯავახიშვილი
რომელი მეცნიერი იყო მნიშვნელოვანი ქართული ეპიგრაფიკისა და ძველი წერილობითი ძეგლების კვლევაში?
სწორი პასუხი: ა) გიორგი წერეთელი
რომელი მეცნიერი იყო განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ძველი ქართული საეკლესიო მწერლობისა და წყაროთმცოდნეობის კვლევაში?
სწორი პასუხი: ა) კორნელი კეკელიძე
რას უნდა დავეყრდნოთ უძველესი ქართული დამწერლობის ისტორიის შესწავლისას?
სწორი პასუხი: გ) ეპიგრაფიკულ, პალეოგრაფიულ, არქეოლოგიურ და ლინგვისტურ მონაცემებს
რომელი დებულებაა სწორი?
სწორი პასუხი: გ) ქართული დამწერლობის წარმოშობის საკითხში არსებობს განსხვავებული ისტორიული და სამეცნიერო შეხედულებები.
რას იკვლევს პალეოგრაფია?
სწორი პასუხი: ბ) ძველი ხელნაწერებისა და დამწერლობის ფორმების ისტორიას
რომელი პრინციპია ყველაზე მნიშვნელოვანი ქართული დამწერლობის წარმოშობის საკითხის მეცნიერულად შესწავლისას?
სწორი პასუხი: ა) სხვადასხვა წყაროსა და მტკიცებულების ერთმანეთისგან გამიჯვნა
ფარნავაზი → ქართული ისტორიული ტრადიცია
ლეონტი მროველი → ამ ტრადიციის მნიშვნელოვანი წერილობითი წყარო
მესროპ მაშტოცი → სომხური დამწერლობის შემქმნელი; ქართული დამწერლობის საკითხში – სადავო თეორიის ფიგურა
ივანე ჯავახიშვილი → ისტორიულ-კრიტიკული კვლევა
გიორგი წერეთელი → ეპიგრაფიკა და ძველი წერილობითი ძეგლები
კ. კეკელიძე → ძველი ქართული მწერლობა და წყაროთმცოდნეობა
ვ. ბოედერი → კავკასიური ენებისა და დამწერლობების კვლევა
თამაზ გამყრელიძე → ენათმეცნიერული და ანბანური საკითხების კვლევა
შემდეგი ბლოკი: XXIV. არმაზის ბილინგვა – აღმოჩენის ადგილი, თარიღი, ენები, დამწერლობები და მისი მნიშვნელობა – 10 სავარჯიშო + 10 ქვიზი.
200 სავარჯიშო
ქვემოთ მოცემულია 100 პრაქტიკული სავარჯიშო მოცემული თეორიული თემის მიხედვით. დავალებები მოიცავს ცოდნის შემოწმებას, შედარებას, მსჯელობას, ტექსტზე მუშაობასა და დისკუსიისთვის მომზადებას. ქართული დამწერლობის სამი ძირითადი სახეობაა ასომთავრული (მრგვლოვანი), ნუსხური და მხედრული; UNESCO-ს მიხედვით, მათი განვითარების ისტორია ერთმანეთთან დაკავშირებულია და სამივე დღესაც კულტურულ კონტექსტში გამოიყენება.
დაასახელეთ ქართული დამწერლობის სამი ძირითადი სახეობა.
ასომთავრული (მრგვლოვანი), ნუსხური და მხედრული.
რომელია ქართული დამწერლობის უძველესი ძირითადი სახეობა?
ასომთავრული, რომელსაც მრგვლოვანიც ეწოდება.
დაალაგეთ ქართული დამწერლობის სამი სახეობა განვითარების მიხედვით.
ასომთავრული → ნუსხური → მხედრული.
რა არის დამწერლობა?
დამწერლობა არის ენის წერილობითი გამოხატვის სისტემა, რომლის მეშვეობითაც სამეტყველო ენა გრაფიკულად ფიქსირდება.
რა განსხვავებაა ენასა და დამწერლობას შორის?
ენა არის ადამიანთა კომუნიკაციის ბუნებრივი სისტემა, ხოლო დამწერლობა ამ ენის წერილობითი გამოხატვის საშუალებაა.
რა მნიშვნელობა აქვს დამწერლობის წარმოშობას კულტურისთვის?
დამწერლობა შესაძლებელს ხდის ცოდნის, ისტორიის, ლიტერატურისა და კულტურული მემკვიდრეობის წერილობით შენახვასა და გადაცემას.
სწორია თუ მცდარი: დამწერლობა მხოლოდ ინფორმაციის ჩაწერის ტექნიკური საშუალებაა.
მცდარია. დამწერლობას კულტურული და ისტორიული მნიშვნელობაც აქვს.
რა არის პალეოგრაფია?
პალეოგრაფია არის მეცნიერება, რომელიც ძველ წერილობით ძეგლებს, დამწერლობის ფორმებსა და მათ განვითარებას შეისწავლის.
რა არის ეპიგრაფიკა?
ეპიგრაფიკა შეისწავლის წარწერებს, განსაკუთრებით ქვის, ლითონის, კერამიკისა და სხვა მყარ მასალებზე შესრულებულ წერილობით ძეგლებს.
რა მნიშვნელობა აქვს პალეოგრაფიას ქართული დამწერლობის ისტორიისთვის?
იგი საშუალებას გვაძლევს შევისწავლოთ ძველი ქართული დამწერლობის გრაფიკული ფორმები, მათი ცვლილება და განვითარების ეტაპები.
რა არის ასომთავრული?
ასომთავრული ქართული დამწერლობის უძველესი ძირითადი სახეობაა, რომელსაც მრგვლოვანი ხასიათის გრაფიკული ფორმები აქვს.
რატომ ეწოდება ასომთავრულს „მრგვლოვანი“?
სახელწოდება უკავშირდება მისი ასოების დამახასიათებელ მომრგვალებულ გრაფიკულ ფორმებს.
რა ხასიათი აქვს ასომთავრულის გრაფიკულ ფორმებს?
ისინი გამოირჩევა მკაფიო, მონუმენტური და შედარებით დიდი ფორმებით.
სად გვხვდება ასომთავრულით შესრულებული ძველი წარწერები?
მათ შორის გვხვდება ქვებზე, ეკლესია-მონასტრების წარწერებში და სხვა ეპიგრაფიკულ ძეგლებში.
რა არის ნუსხური?
ნუსხური ქართული დამწერლობის მეორე ძირითადი სახეობაა, რომელიც განსაკუთრებით ხელნაწერებსა და საეკლესიო წერილობით კულტურაში გავრცელდა.
რა არის ნუსხურის მეორე სახელწოდება, რომელიც ისტორიულად გამოიყენებოდა?
ნუსხა-ხუცური.
რა არის მხედრული?
მხედრული ქართული დამწერლობის მესამე ძირითადი სახეობაა და თანამედროვე ქართული წერილობითი პრაქტიკის საფუძველს წარმოადგენს.
რომელი დამწერლობა გამოიყენება თანამედროვე ქართულ საგანმანათლებლო სისტემაში?
მხედრული.
სწორია თუ მცდარი: ასომთავრული, ნუსხური და მხედრული ერთმანეთისგან სრულიად დამოუკიდებელი ანბანებია.
მცდარია. ისინი ქართული წერილობითი სისტემის ისტორიულად დაკავშირებული სახეობებია.
რომელი სახეობა ითვლება ქართული დამწერლობის საწყის ფორმად UNESCO-ს აღწერის მიხედვით?
მრგვლოვანი, ანუ ასომთავრული.
შეავსეთ ჯაჭვი:
ასომთავრული → ______ → ______
ასომთავრული → ნუსხური → მხედრული.
რომელი დამწერლობის სახეობა უკავშირდება თანამედროვე ყოველდღიურ წერას?
მხედრული.
რომელი დამწერლობის სახეობა განსაკუთრებით დაკავშირებულია საეკლესიო ხელნაწერებთან?
ნუსხური.
რომელი დამწერლობის სახეობა გამოირჩევა მონუმენტური ხასიათის ფორმებით?
ასომთავრული.
რა ფუნქციები ჰქონდათ სხვადასხვა დამწერლობის სახეობებს ისტორიულად?
მათ განსხვავებული კულტურული და სოციალური გამოყენების სფეროები ჰქონდათ; ასომთავრული და ნუსხური განსაკუთრებით დაკავშირებულია საეკლესიო და ისტორიულ წერილობით კულტურასთან, მხედრული კი თანდათან გახდა საერო და ყოველდღიური წერილობის ძირითადი ფორმა.
რატომ არ უნდა გავაიგივოთ სამი დამწერლობის სახეობა სამ სხვადასხვა ენასთან?
იმიტომ, რომ სამივე ქართული წერილობითი სისტემის ისტორიული სახეობაა და არა სამი სხვადასხვა ენა.
სწორია თუ მცდარი: ქართული ანბანის სამი სახეობის არსებობა ქართული წერილობითი კულტურის მრავალსაუკუნოვან განვითარებას ასახავს.
სწორია.
რა არის ქართული დამწერლობის ისტორიის შესწავლის ძირითადი წყაროები?
ეპიგრაფიკული ძეგლები, ხელნაწერები, ისტორიული დოკუმენტები და სხვა წერილობითი წყაროები.
რა განსხვავებაა ეპიგრაფიკულ ძეგლსა და ხელნაწერს შორის?
ეპიგრაფიკული ძეგლი, როგორც წესი, მყარ მასალაზე შესრულებული წარწერაა, ხოლო ხელნაწერი ხელით დაწერილი ტექსტია, მაგალითად, წიგნი ან სხვა წერილობითი დოკუმენტი.
რატომ არის ძველი წარწერები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი?
ისინი უშუალო წერილობით მასალას გვაწვდის ძველი ქართული დამწერლობის ფორმებისა და მისი ისტორიის შესასწავლად.
დაასახელეთ ერთ-ერთი უძველესი ცნობილი ქართული ეპიგრაფიკული ძეგლი.
ბოლნისის სიონის წარწერები IV საუკუნის დასასრულის/ახ. წ. V საუკუნის დასაწყისის ქართული წერილობითი ძეგლების მნიშვნელოვან ჯგუფს წარმოადგენს.
რომელი საუკუნის ძეგლებთან არის დაკავშირებული ქართული დამწერლობის უძველესი შემორჩენილი ეპიგრაფიკული ნიმუშები?
ძირითადად IV–V საუკუნეების მიჯნასთან დაკავშირებულ ძეგლებთან.
რა არის ეპიგრაფიკული წარწერა?
წარწერა, რომელიც რაიმე საგანზე ან ნაგებობაზეა შესრულებული და ისტორიულ-ენობრივი წყაროს ფუნქციას ასრულებს.
რატომ არის ძველი ქართული წარწერები მნიშვნელოვანი ისტორიკოსისთვის?
ისინი გვაწვდის ცნობებს კონკრეტული ეპოქის კულტურის, საზოგადოების, რელიგიის, ენისა და წერილობითი პრაქტიკის შესახებ.
რატომ არის იგივე წარწერები მნიშვნელოვანი ენათმეცნიერისთვის?
ისინი გვაძლევს მასალას ენისა და დამწერლობის ისტორიული მდგომარეობის შესასწავლად.
სწორია თუ მცდარი: ძველი წარწერა მხოლოდ არქეოლოგიური ობიექტია და ენობრივი მნიშვნელობა არ აქვს.
მცდარია.
რა არის ხელნაწერი?
ხელნაწერი არის ხელით შესრულებული წერილობითი ტექსტი.
რა მნიშვნელობა ჰქონდა მონასტრებს ქართული წერილობითი კულტურის განვითარებაში?
ისინი მნიშვნელოვანი ცენტრები იყო ხელნაწერების შექმნის, გადაწერის, შენახვისა და განათლებისთვის.
რა კავშირია ქართულ დამწერლობასა და ქართულ ლიტერატურას შორის?
დამწერლობამ შესაძლებელი გახადა ქართული ლიტერატურის წერილობითი შექმნა, შენახვა და თაობებისთვის გადაცემა.
რა კავშირია დამწერლობასა და ისტორიულ მეხსიერებას შორის?
წერილობითი ტექსტები ინახავს ისტორიულ ინფორმაციას და საზოგადოებას საკუთარი წარსულის ცოდნის საშუალებას აძლევს.
დაასახელეთ ქართული დამწერლობის სამი სახეობა და თითოეულს მიუწერეთ ერთი დამახასიათებელი ნიშანი.
შეადარეთ ასომთავრული და ნუსხური.
ორივე ქართული წერილობითი კულტურის ისტორიული ფორმაა, მაგრამ განსხვავდება გრაფიკული სტილითა და გამოყენების ისტორიული სფეროებით.
შეადარეთ ნუსხური და მხედრული.
ნუსხური განსაკუთრებით ხელნაწერებისა და საეკლესიო ტექსტების ტრადიციას უკავშირდება, მხედრული კი თანამედროვე სამოქალაქო წერილობის ძირითადი ფორმაა.
შეადარეთ სამივე სახეობა მათი ისტორიული ფუნქციის მიხედვით.
ასომთავრული – ადრეული და მონუმენტური წარწერები; ნუსხური – განსაკუთრებით საეკლესიო ხელნაწერები; მხედრული – საერო და თანამედროვე წერილობითი პრაქტიკა.
რატომ შეიძლება ითქვას, რომ ქართული დამწერლობის სამი სახეობა ერთიანი ისტორიული პროცესის ნაწილია?
რადგან ისინი ქართული წერილობითი კულტურის თანმიმდევრულ განვითარებას გამოხატავს და ერთმანეთთან ისტორიულად არის დაკავშირებული.
რა არის გრაფიკული განვითარება?
დამწერლობის ნიშნების ფორმისა და წერითი სტილის ისტორიული ცვლილება.
რატომ იცვლება დამწერლობის გრაფიკული ფორმები?
ცვლილებებზე გავლენას ახდენს საწერი მასალა, წერის ტექნიკა, გამოყენების სფერო, კულტურული გარემო და პრაქტიკული მოთხოვნები.
სწორია თუ მცდარი: დამწერლობის გრაფიკული ცვლილება აუცილებლად ენის შეცვლას ნიშნავს.
მცდარია.
რა შეიძლება შეიცვალოს დამწერლობის განვითარების პროცესში?
ასოების გრაფიკული ფორმა, წერის სტილი, გამოყენების სფერო და ზოგიერთ შემთხვევაში ანბანის შემადგენლობაც.
რა არის კალიგრაფია?
კალიგრაფია არის ლამაზად, მკაფიოდ და მხატვრულად წერის ხელოვნება.
რა კავშირია კალიგრაფიასა და ქართული დამწერლობის განვითარებას შორის?
კალიგრაფიული პრაქტიკა მონაწილეობდა ქართული ხელნაწერი წიგნისა და დამწერლობის გრაფიკული ფორმების განვითარებაში.
რატომ არის საწერი მასალა მნიშვნელოვანი დამწერლობის ისტორიისთვის?
სხვადასხვა მასალა – ქვა, პერგამენტი, ქაღალდი და სხვა – განსხვავებულ ტექნიკურ პირობებს ქმნიდა და წერით ფორმებზე გავლენას ახდენდა.
სად შეიძლებოდა ძველი ქართული წარწერების შესრულება?
ქვაზე, ეკლესიის კედლებზე, სტელებზე და სხვა მყარ ზედაპირებზე.
სად იწერებოდა ქართული ხელნაწერები?
სხვადასხვა საწერ მასალაზე, განსაკუთრებით პერგამენტსა და მოგვიანებით ქაღალდზე.
რა არის პერგამენტი?
პერგამენტი არის დამუშავებული ცხოველის ტყავისგან დამზადებული საწერი მასალა, რომელსაც შუა საუკუნეების ხელნაწერებში ფართოდ იყენებდნენ.
რატომ არის ხელნაწერი წიგნი მნიშვნელოვანი ქართული კულტურისთვის?
იგი აერთიანებს ტექსტს, დამწერლობას, კალიგრაფიას, წიგნის მხატვრულ გაფორმებასა და ისტორიულ ცნობებს.
რა არის მინაწერი?
მინაწერი არის ხელნაწერში ან სხვა წერილობით ძეგლზე დამატებული მოკლე ტექსტი, რომელიც ხშირად მნიშვნელოვან ისტორიულ ცნობებს შეიცავს.
რატომ შეიძლება მინაწერი იყოს ისტორიული წყარო?
მასში შეიძლება დაცული იყოს ცნობები მწიგნობარზე, ხელნაწერის შექმნის დროზე, ადგილზე, ისტორიულ მოვლენებსა და სხვა გარემოებებზე.
სწორია თუ მცდარი: ხელნაწერის ტექსტი ერთადერთი მნიშვნელოვანი ელემენტია და მისი გარეგნული მხარე კვლევისთვის უმნიშვნელოა.
მცდარია.
რა შეიძლება შეისწავლოს მკვლევარმა ხელნაწერის გარეგნული ფორმის მიხედვით?
დამწერლობის სახე, კალიგრაფია, საწერი მასალა, დეკორაცია, ხელნაწერის სტრუქტურა და მისი შექმნის კულტურული გარემო.
რატომ არის მნიშვნელოვანი ქართული დამწერლობის წარმოშობის შესახებ არსებული მოსაზრებების ერთმანეთისგან გარჩევა?
რადგან წარმოშობის საკითხი რთული სამეცნიერო პრობლემაა და სხვადასხვა ჰიპოთეზას შორის განსხვავება ფაქტებისა და მოსაზრებების გამიჯვნას მოითხოვს.
რა უნდა გავაკეთოთ, როდესაც ქართული ანბანის წარმოშობის შესახებ სხვადასხვა მოსაზრებას ვხვდებით?
უნდა განვასხვავოთ დადასტურებული წყაროთმცოდნეობითი მონაცემები ჰიპოთეზებისგან და შეფასებები დავაფუძნოთ მტკიცებულებებზე.
სწორია თუ მცდარი: ქართული ანბანის წარმოშობის ყველა საკითხზე მეცნიერებაში აბსოლუტურად ერთიანი მოსაზრება არსებობს.
მცდარია.
რა არის წყარო?
წყარო არის მასალა, რომელიც ისტორიული ან მეცნიერული მოვლენის შესასწავლად ინფორმაციას გვაწვდის.
დაასახელეთ ქართული დამწერლობის ისტორიის შესწავლის ორი წყარო.
ეპიგრაფიკული წარწერები და ხელნაწერები.
დაასახელეთ კიდევ ორი წყარო.
ისტორიული დოკუმენტები და პალეოგრაფიული მასალა.
რა არის უძველესი წერილობითი ძეგლის მთავარი ღირებულება?
იგი გვიჩვენებს, რომ კონკრეტულ ისტორიულ პერიოდში უკვე არსებობდა გარკვეული წერილობითი პრაქტიკა და გვაძლევს მისი შესწავლის საშუალებას.
რატომ არის ძველი წარწერის დათარიღება მნიშვნელოვანი?
დათარიღება საშუალებას გვაძლევს განვსაზღვროთ, რომელ ისტორიულ პერიოდში არსებობდა მოცემული წერილობითი ფორმა.
რა მეთოდებით შეიძლება ძველი წერილობითი ძეგლების შესწავლა?
პალეოგრაფიული, ეპიგრაფიკული, ისტორიული, არქეოლოგიური და ენობრივი ანალიზით.
სწორია თუ მცდარი: ძველი ქართული წარწერის შესწავლისას მხოლოდ ასოების წაკითხვაა საჭირო.
მცდარია. საჭიროა მისი ტექსტის, გრაფიკის, მასალის, კონტექსტისა და დათარიღების კომპლექსური შესწავლა.
მოცემული ცნებები დაალაგეთ განვითარების მიხედვით:
მხედრული – ასომთავრული – ნუსხური.
ასომთავრული → ნუსხური → მხედრული.
დააკავშირეთ:
1 – ბ; 2 – გ; 3 – ა.
დააკავშირეთ დარგი და შესწავლის ობიექტი:
1 – ბ; 2 – ა; 3 – გ.
დაასრულეთ წინადადება:
ქართული დამწერლობის სამი ძირითადი სახეობაა ______, ______ და ______.
ასომთავრული, ნუსხური და მხედრული.
დაასრულეთ წინადადება:
თანამედროვე ქართული განათლების სისტემა ძირითადად იყენებს ______ დამწერლობას.
მხედრულს.
დაასრულეთ წინადადება:
უძველესი ქართული წერილობითი ძეგლების მნიშვნელოვანი ნაწილი წარმოდგენილია ______ მასალის სახით.
ეპიგრაფიკული.
რა უნდა გამოიკვლიოთ ძველი წარწერის ნახვისას? დაასახელეთ მინიმუმ ოთხი საკითხი.
დამწერლობის სახეობა, ტექსტი, მასალა, დათარიღება, აღმოჩენის ადგილი, ისტორიული კონტექსტი.
პრაქტიკული დავალება: წარმოიდგინეთ, რომ მუზეუმში ნახეთ ძველი ქართული წარწერა. ჩამოაყალიბეთ ხუთი კითხვა, რომელსაც მკვლევარი დაუსვამს ამ ძეგლს.
პრაქტიკული დავალება: ახსენით, რატომ ვერ დავასკვნით მხოლოდ ასოების გარეგნობის მიხედვით ძეგლის ზუსტ ასაკს.
ასოების გრაფიკული ფორმა მნიშვნელოვანი მტკიცებულებაა, მაგრამ ზუსტი დათარიღებისთვის საჭიროა სხვა ისტორიული, არქეოლოგიური, ეპიგრაფიკული და პალეოგრაფიული მონაცემების გათვალისწინებაც.
დისკუსიის საკითხი: რატომ უნდა ისწავლებოდეს ქართული დამწერლობის სამი სახეობა სკოლაში?
რადგან ისინი ქართული წერილობითი კულტურის ისტორიულ განვითარებას, კულტურულ მემკვიდრეობასა და სხვადასხვა ეპოქის წერით ტრადიციას ასახავს.
მსჯელობა: რა მნიშვნელობა აქვს ქართული დამწერლობის სამი სახეობის თანაარსებობას?
მათი თანაარსებობა აჩვენებს ქართული წერილობითი კულტურის უწყვეტობასა და მრავალფეროვნებას; დღესაც სამივე სახეობას განსხვავებული კულტურული გამოყენება აქვს.
მსჯელობა: შეიძლება თუ არა თანამედროვე ქართული ტექსტის მხედრულად არსებობა ქართული დამწერლობის ისტორიისგან დამოუკიდებლად?
არა. თანამედროვე მხედრული ისტორიულად ჩამოყალიბებული ქართული წერილობითი ტრადიციის ნაწილია.
რა კავშირია ასომთავრულსა და ქართულ ეპიგრაფიკულ მემკვიდრეობას შორის?
მრავალი უძველესი ქართული წარწერა ასომთავრულითაა შესრულებული, ამიტომ ასომთავრული ქართული ეპიგრაფიკის შესწავლისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.
რა კავშირია ნუსხურსა და ქართულ ხელნაწერ წიგნს შორის?
ნუსხური ფართოდ გამოიყენებოდა ქართული ხელნაწერი და საეკლესიო წიგნის კულტურაში.
რა კავშირია მხედრულსა და თანამედროვე ქართულ წერილობით პრაქტიკას შორის?
მხედრული თანამედროვე ქართული წერილობითი კომუნიკაციის ძირითადი ფორმაა.
სწორია თუ მცდარი: ქართული დამწერლობის ისტორიის შესწავლა მხოლოდ ლინგვისტიკის საკითხია.
მცდარია. იგი დაკავშირებულია ისტორიასთან, არქეოლოგიასთან, კულტურასთან, ლიტერატურასთან, ხელოვნებასა და პალეოგრაფიასთანაც.
რომელი მეცნიერებების ერთობლივი გამოყენება შეიძლება იყოს საჭირო უძველესი წარწერის შესასწავლად?
ენათმეცნიერების, პალეოგრაფიის, ეპიგრაფიკის, არქეოლოგიისა და ისტორიის.
რატომ არის საჭირო ინტერდისციპლინური მიდგომა?
რადგან ძველი წერილობითი ძეგლი ერთდროულად არის ენობრივი, ისტორიული, არქეოლოგიური და კულტურული წყარო.
პრაქტიკული დავალება: ჩამოაყალიბეთ განსხვავება „წარწერასა“ და „ხელნაწერს“ შორის ერთ წინადადებაში.
წარწერა, როგორც წესი, მყარ ზედაპირზე შესრულებული წერილობითი ძეგლია, ხოლო ხელნაწერი ხელით დაწერილი ტექსტური მასალაა.
პრაქტიკული დავალება: ერთი წინადადებით ახსენით, რატომ არის დამწერლობის ისტორია ეროვნული კულტურის ისტორიის ნაწილიც.
რადგან დამწერლობა ინახავს ენის, ლიტერატურის, ისტორიის, განათლებისა და კულტურის წერილობით მემკვიდრეობას.
დისკუსიისთვის: „დამწერლობა მხოლოდ ენის წერითი ფორმაა თუ კულტურული მეხსიერების ინსტრუმენტიც?“ – ჩამოაყალიბეთ პასუხი.
დამწერლობა ენის წერითი გამოხატვის საშუალებაა, მაგრამ ამავე დროს კულტურული მეხსიერების უმნიშვნელოვანესი ინსტრუმენტიცაა.
დისკუსიისთვის: რატომ არის მნიშვნელოვანი უძველესი წარწერების დაცვა?
მათი დაცვა აუცილებელია ისტორიული, ენობრივი და კულტურული მემკვიდრეობის შესანარჩუნებლად და მომავალი კვლევებისთვის.
პრაქტიკული დავალება: შეადგინეთ მცირე სქემა ქართული დამწერლობის განვითარების შესახებ.
ასომთავრული → ნუსხური → მხედრული → თანამედროვე ქართული წერილობითი პრაქტიკა.
პრაქტიკული დავალება: ახსენით, რა შეიძლება გვასწავლოს ერთი ძველი წარწერის დეტალურმა შესწავლამ.
მას შეუძლია მოგვაწოდოს ინფორმაცია ენის, დამწერლობის, ეპოქის, საზოგადოების, რელიგიის, პიროვნებებისა და ისტორიული მოვლენების შესახებ.
მოკლე მსჯელობა: რატომ არის ქართული ანბანის სამი სახეობა არა მხოლოდ გრაფიკული, არამედ კულტურული მოვლენა?
რადგან თითოეული სახეობა დაკავშირებულია ქართული კულტურის ისტორიის, წიგნიერების, რელიგიის, განათლებისა და წერილობითი ტრადიციის სხვადასხვა ეტაპთან.
შეავსეთ ცხრილი სიტყვიერად:
ასომთავრული – ?
ნუსხური – ?
მხედრული – ?
ასომთავრული – უძველესი/მონუმენტური;
ნუსხური – ხელნაწერი/საეკლესიო ტრადიცია;
მხედრული – თანამედროვე ძირითადი წერილობითი ფორმა.
შემაჯამებელი დავალება: 3–4 წინადადებით განმარტეთ ქართული დამწერლობის განვითარების მნიშვნელობა.
ქართული დამწერლობის განვითარება მრავალსაუკუნოვანი წერილობითი კულტურის ჩამოყალიბებას უკავშირდება. ასომთავრულის, ნუსხურისა და მხედრულის განვითარება ქართული წერილობითი ტრადიციის სხვადასხვა ეტაპს ასახავს. ეს ისტორია მნიშვნელოვანია როგორც ენის, ისე ქართული კულტურისა და ისტორიული მეხსიერების შესასწავლად.
შემაჯამებელი დავალება: დაასახელეთ ქართული დამწერლობის ისტორიის შესწავლის ხუთი საკვანძო ცნება.
ასომთავრული, ნუსხური, მხედრული, პალეოგრაფია, ეპიგრაფიკა.
შემაჯამებელი დავალება: ჩამოაყალიბეთ 5 კითხვა, რომლებიც შეიძლება დასვათ პრაქტიკულ მეცადინეობაზე ქართული დამწერლობის წარმოშობისა და განვითარების შესახებ.
საბოლოო პრაქტიკული დავალება: 5–7 წინადადებით შეაჯამეთ მთელი თემა – „ქართული დამწერლობის წარმოშობისა და განვითარების ისტორია“.
ქართული დამწერლობის ისტორია ქართული წერილობითი კულტურის მრავალსაუკუნოვან განვითარებას ასახავს. ქართულ დამწერლობას სამი ძირითადი სახეობა აქვს: ასომთავრული, ნუსხური და მხედრული. ასომთავრული უძველესი ფორმაა, ნუსხური განსაკუთრებით ხელნაწერ და საეკლესიო ტრადიციაში განვითარდა, ხოლო მხედრული თანამედროვე ქართული წერილობითი პრაქტიკის ძირითადი ფორმა გახდა. ქართული დამწერლობის ისტორიის შესწავლისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ეპიგრაფიკული ძეგლები და ხელნაწერები. მათი კვლევა პალეოგრაფიის, ეპიგრაფიკის, ისტორიისა და არქეოლოგიის მონაცემებს აერთიანებს. ქართული დამწერლობის სამი სახეობა დღესაც ქართული კულტურული მემკვიდრეობის მნიშვნელოვანი ნაწილია.
შემდეგი ნაწილი იქნება 100 ქვიზი (№1–100) იმავე მასალის მიხედვით – პასუხებით დაუყოვნებლივ თითოეული ქვიზის შემდეგ: მრავალვარიანტიანი, სწორი/მცდარი, შესაბამისობის, გამოტოვებული სიტყვისა და პრაქტიკული მსჯელობის ტიპის დავალებებით.
რომელია ქართული დამწერლობის სამი ისტორიული სახეობა?
სწორი პასუხი: ა) ასომთავრული, ნუსხური, მხედრული
რომელია ქართული დამწერლობის უძველესი სახეობა?
სწორი პასუხი: გ) ასომთავრული
რომელი სახელით მოიხსენიება ასომთავრული დამწერლობის ერთ-ერთი ფორმა?
სწორი პასუხი: ა) მრგვლოვანი
რომელი დამწერლობა ჩამოყალიბდა ასომთავრულის შემდეგ?
სწორი პასუხი: ბ) ნუსხური
რომელი დამწერლობა გახდა თანამედროვე ქართული წერითი პრაქტიკის ძირითადი ფორმა?
სწორი პასუხი: გ) მხედრული
სწორია თუ მცდარი?
ქართული დამწერლობის სამი სახეობა სამ სხვადასხვა ენას წარმოადგენს.
მცდარია. ისინი ერთი ქართული წერითი ტრადიციის ისტორიული სახეობებია.
რომელ სფეროსთან არის განსაკუთრებით დაკავშირებული ასომთავრული?
სწორი პასუხი: ბ) ეპიგრაფიკულ და მონუმენტურ წარწერებთან
რომელ სფეროსთან არის განსაკუთრებით დაკავშირებული ნუსხური?
სწორი პასუხი: ა) ხელნაწერთა კულტურასთან
სწორია თუ მცდარი?
მხედრული თანამედროვე ქართული დამწერლობის ყოველდღიურ პრაქტიკაში გამოიყენება.
სწორია.
რა არის ეპიგრაფიკა?
სწორი პასუხი: ბ) წარწერების შესწავლის მეცნიერება
რა არის პალეოგრაფიის ერთ-ერთი მთავარი ამოცანა?
სწორი პასუხი: ა) ძველი დამწერლობისა და ხელნაწერი ტექსტების შესწავლა
რომელი დარგი გვეხმარება ძველი წარწერების შესწავლაში?
სწორი პასუხი: ა) ეპიგრაფიკა
რომელი დარგი გვეხმარება ძველი ხელნაწერების დამწერლობისა და ფორმების დათარიღებაში?
სწორი პასუხი: ა) პალეოგრაფია
რას ეწოდება ძველ ქვაზე, კედელზე ან სხვა მყარ მასალაზე შესრულებულ ტექსტს?
სწორი პასუხი: ბ) წარწერა
სწორია თუ მცდარი?
უძველესი ქართული წერილობითი ძეგლები მხოლოდ ხელნაწერების სახით არის შემორჩენილი.
მცდარია. არსებობს როგორც ეპიგრაფიკული წარწერები, ისე ხელნაწერი ძეგლები.
რომელი მასალა გამოიყენებოდა ძველი ხელნაწერების დასაწერად?
სწორი პასუხი: ა) პერგამენტი
რას გვაძლევს უძველესი წარწერების შესწავლა?
სწორი პასუხი: ბ) ისტორიული, ენობრივი და კულტურული პროცესების შესწავლის შესაძლებლობას
რომელი მოსაზრებაა უფრო მეცნიერულად ფრთხილი?
სწორი პასუხი: ბ) ქართული ანბანის წარმოშობის შესახებ სხვადასხვა მეცნიერული მოსაზრება არსებობს.
სწორია თუ მცდარი?
დამწერლობის ისტორიის შესწავლისას საჭიროა წყაროს ტიპის, თარიღისა და კონტექსტის გათვალისწინება.
სწორია.
რა განსხვავებაა ენასა და დამწერლობას შორის?
სწორი პასუხი: ბ) ენა არის კომუნიკაციის სისტემა, დამწერლობა კი მისი წერილობითი გამოხატვის საშუალება.
რომელი თანმიმდევრობაა სწორი?
სწორი პასუხი: გ) ასომთავრული → ნუსხური → მხედრული
რომელი დამწერლობის სახელთან არის დაკავშირებული სიტყვა „ხუცური“?
სწორი პასუხი: ა) ნუსხურთან
სწორია თუ მცდარი?
ასომთავრული და ნუსხური მხოლოდ თანამედროვე ქართული ყოველდღიური მიმოწერისთვის გამოიყენება.
მცდარია.
რა მნიშვნელობა აქვს ქართული დამწერლობის მრავალსახეობას?
სწორი პასუხი: ბ) ქართული კულტურისა და წერითი ტრადიციის ისტორიულ მრავალფეროვნებას
რომელი დაწყვილებაა სწორი?
სწორი პასუხი: ა) ასომთავრული – მონუმენტური წარწერები
რომელი დაწყვილებაა სწორი?
სწორი პასუხი: ა) პალეოგრაფია – ძველი დამწერლობის შესწავლა
სწორია თუ მცდარი?
ქართული დამწერლობის ისტორიის შესწავლა მხოლოდ ლინგვისტიკის საკითხია.
მცდარია. მასში მონაწილეობს ისტორია, არქეოლოგია, ეპიგრაფიკა, პალეოგრაფია, ხელოვნებათმცოდნეობა და სხვა დარგები.
რა უნდა გავითვალისწინოთ ძველი წარწერის დათარიღებისას?
სწორი პასუხი: გ) გრაფიკული, ენობრივი, ისტორიული და არქეოლოგიური მონაცემები
რომელი წყარო შეიძლება იყოს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ეპიგრაფიკისთვის?
სწორი პასუხი: ა) ქვის წარწერა
რომელი წყარო შეიძლება იყოს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი პალეოგრაფიისთვის?
სწორი პასუხი: ა) ძველი ხელნაწერი
სწორია თუ მცდარი?
ძველი წარწერის ტექსტი შეიძლება ისტორიული ინფორმაციის წყაროდ იქცეს.
სწორია.
რა შეიძლება გამოიკვლიოს მკვლევარმა ძველი ხელნაწერის საშუალებით?
სწორი პასუხი: ბ) ტექსტთან ერთად დამწერლობა, მასალა, გაფორმება და გადამწერის თავისებურებები
რომელია სწორი?
სწორი პასუხი: ბ) გრაფიკული ფორმის ცვლილება შეიძლება ენის ძირითადი სისტემის ცვლილების გარეშე მოხდეს.
სწორია თუ მცდარი?
ერთი ენა ისტორიულად შეიძლება ერთზე მეტი გრაფიკული ფორმით იწერებოდეს.
სწორია.
რომელი ფორმა ასოცირდება უფრო მეტად თანამედროვე საერო/სამოქალაქო წერით პრაქტიკასთან?
სწორი პასუხი: ა) მხედრული
რა არის ხელნაწერი?
სწორი პასუხი: ა) ხელით შესრულებული წერილობითი ტექსტი
რომელი ნიშანი შეიძლება დაეხმაროს მკვლევარს ძველი ტექსტის დათარიღებაში?
სწორი პასუხი: ა) ასოების გრაფიკული ფორმა
სწორია თუ მცდარი?
ერთი და იგივე ტექსტის სხვადასხვა ხელნაწერი შეიძლება ერთმანეთისგან გრაფიკულად განსხვავდებოდეს.
სწორია.
რას ნიშნავს „წერითი ტრადიციის უწყვეტობა“?
სწორი პასუხი: ბ) ისტორიული წერითი კულტურის გაგრძელება და სხვადასხვა ეტაპის ერთმანეთთან დაკავშირება
რომელი მოსაზრებაა სწორი?
სწორი პასუხი: ბ) ქართული დამწერლობის სამი სახეობა ისტორიულად დაკავშირებულ წერით სისტემად განიხილება.
რომელი დამწერლობის ფორმა გამოირჩევა მომრგვალებული გრაფიკული იერით?
სწორი პასუხი: ა) ასომთავრული
რომელი ფორმა ხასიათდება უფრო კუთხოვანი, შეკრული გრაფიკული იერით?
სწორი პასუხი: ა) ნუსხური
სწორია თუ მცდარი?
ასომთავრულის გრაფიკული სახე განსაკუთრებით თვალსაჩინოა ძველ მონუმენტურ წარწერებში.
სწორია.
რომელი შეიძლება იყოს ქართული დამწერლობის ისტორიის პირველწყარო?
სწორი პასუხი: ა) ძველი წარწერა
რა არის პირველწყარო?
სწორი პასუხი: ბ) ისტორიულ მოვლენასთან ან ობიექტთან უშუალოდ დაკავშირებული წყარო
სწორია თუ მცდარი?
თანამედროვე მკვლევარი ძველი დამწერლობის შესწავლისას შეიძლება ერთმანეთს ადარებდეს სხვადასხვა ძეგლს.
სწორია.
რატომ არის შედარება მნიშვნელოვანი?
სწორი პასუხი: ბ) სხვადასხვა წყაროში საერთო და განსხვავებული ნიშნების გამოსავლენად
რომელი მოქმედებაა მეცნიერულად ნაკლებად სანდო?
სწორი პასუხი: გ) ერთი ასოს ფორმის საფუძველზე ზუსტი თარიღის დაუყოვნებლივ გამოცხადება
სწორია თუ მცდარი?
ძველი ქართული წარწერის წაკითხვა შეიძლება ისტორიული კონტექსტის ცოდნასაც მოითხოვდეს.
სწორია.
რა უნდა გააკეთოს მკვლევარმა, თუ ორი წყარო ერთმანეთს არ ემთხვევა?
სწორი პასუხი: ბ) განსხვავება შეისწავლოს და წყაროების სანდოობა/კონტექსტი შეაფასოს
რომელი სამი სფერო შეიძლება გაერთიანდეს ქართული დამწერლობის ისტორიის კვლევაში?
სწორი პასუხი: ა) ისტორია, ეპიგრაფიკა, პალეოგრაფია
სწორია თუ მცდარი?
ქართული დამწერლობის ისტორიის კვლევა შეიძლება არქეოლოგიურ აღმოჩენებსაც ეყრდნობოდეს.
სწორია.
რას ნიშნავს „ეპიგრაფიკული ძეგლი“?
სწორი პასუხი: ა) წერილობითი ძეგლი, რომელიც წარწერის სახითაა შესრულებული
რომელი შეიძლება იყოს ეპიგრაფიკული ძეგლის მატარებელი?
სწორი პასუხი: დ) ყველა ჩამოთვლილი
სწორია თუ მცდარი?
ძველი ქართული წარწერის შესწავლა შეიძლება მხოლოდ ტექსტის თარგმნით შემოიფარგლოს.
მცდარია. საჭიროა მისი ფორმის, თარიღის, კონტექსტისა და სხვა მონაცემების შესწავლაც.
რა არის კალიგრაფია?
სწორი პასუხი: ა) ლამაზი და წესრიგიანი წერის ხელოვნება
რა შეიძლება შეისწავლოს მკვლევარმა ხელნაწერის კალიგრაფიის მიხედვით?
სწორი პასუხი: ა) მწერლის ან გადამწერის წერითი ტექნიკის ზოგიერთი თავისებურება
სწორია თუ მცდარი?
ხელნაწერის გაფორმებაც შეიძლება იყოს ისტორიული კვლევის საგანი.
სწორია.
რომელი შეიძლება იყოს ხელნაწერის მნიშვნელოვანი ელემენტი?
სწორი პასუხი: დ) ყველა ჩამოთვლილი
რატომ არის მინაწერი მნიშვნელოვანი?
სწორი პასუხი: ა) შეიძლება შეიცავდეს ინფორმაციას ხელნაწერის შექმნის, გადამწერის ან გარემოს შესახებ
რომელი ძეგლის ტიპი უნდა შევისწავლოთ ასომთავრულის ისტორიისთვის?
სწორი პასუხი: ა) უძველესი წარწერები
რომელი ძეგლის ტიპი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ნუსხურის ისტორიისთვის?
სწორი პასუხი: ა) შუა საუკუნეების ხელნაწერები
რომელი ძეგლის ტიპი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მხედრულის განვითარების შესასწავლად?
სწორი პასუხი: ა) ისტორიული დოკუმენტები და ხელნაწერები
სწორია თუ მცდარი?
მხედრული მხოლოდ თანამედროვე ეპოქაში შეიქმნა და შუა საუკუნეებთან კავშირი არ აქვს.
მცდარია.
რომელი მოსაზრებაა უფრო ზუსტი?
სწორი პასუხი: ბ) დამწერლობის ისტორია მოიცავს გრაფიკის, წყაროების, ისტორიული კონტექსტისა და კულტურული ფუნქციების შესწავლას.
სწორია თუ მცდარი?
ქართული ანბანის წარმოშობის საკითხის განხილვისას უნდა განვასხვავოთ დადასტურებული ფაქტი და მეცნიერული ჰიპოთეზა.
სწორია.
რას ნიშნავს „ჰიპოთეზა“?
სწორი პასუხი: ბ) მეცნიერულად დასაბუთებულ, მაგრამ შემოწმებასა და არგუმენტაციას დაქვემდებარებულ მოსაზრებას
რომელი კითხვა არის მეცნიერული კვლევისთვის შესაბამისი?
სწორი პასუხი: ბ) „რა გრაფიკული ნიშნები მიუთითებს ამ ძეგლის სავარაუდო პერიოდზე?“
სწორია თუ მცდარი?
უძველესი წარწერის აღმოჩენა ავტომატურად ნიშნავს, რომ მისი ზუსტი თარიღი უკვე დადგენილია.
მცდარია.
რა შეიძლება გახდეს ძველი წარწერის დათარიღების საფუძველი?
სწორი პასუხი: დ) ყველა ჩამოთვლილი
რომელი რიგია ქრონოლოგიურად ლოგიკური?
სწორი პასუხი: ბ) ასომთავრული → ნუსხური → მხედრული
შეავსეთ:
ასომთავრული → ______ → მხედრული.
ნუსხური.
შეავსეთ:
წარწერების შესწავლას ეწოდება ______.
ეპიგრაფიკა.
შეავსეთ:
ძველი ხელნაწერებისა და დამწერლობის შესწავლასთან დაკავშირებული დარგია ______.
პალეოგრაფია.
შეავსეთ:
თანამედროვე ქართული დამწერლობის ძირითადი ფორმაა ______.
მხედრული.
შეავსეთ:
ქართული დამწერლობის უძველეს სახეობად მიიჩნევა ______.
ასომთავრული.
რომელი წყვილია არასწორი?
სწორი პასუხი: დ) ეპიგრაფიკა – მხოლოდ ზეპირი მეტყველება
რომელი წყვილია სწორი?
სწორი პასუხი: დ) ყველა ჩამოთვლილი
სწორია თუ მცდარი?
ძველი დამწერლობის შესწავლისას ასოების ფორმა შეიძლება მნიშვნელოვანი ქრონოლოგიური მაჩვენებელი იყოს.
სწორია.
რომელი კითხვა იქნება ყველაზე შესაფერისი მუზეუმში ნანახი ძველი წარწერის შესწავლისას?
სწორი პასუხი: ბ) „რა მასალაზეა შესრულებული, რა დამწერლობაა გამოყენებული და რა შეიძლება ვიცოდეთ მისი თარიღისა და კონტექსტის შესახებ?“
რომელი საერთაშორისო აღიარება უკავშირდება ქართული ანბანის სამწერლობიან ცოცხალ კულტურას?
სწორი პასუხი: ა) UNESCO-ს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის წარმომადგენლობითი ნუსხა
სწორია თუ მცდარი?
ქართული ანბანის სამი დამწერლობის ცოცხალი კულტურა UNESCO-ს მიერ 2016 წელს იქნა აღიარებული.
სწორია.
რა არის ამ აღიარების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საფუძველი?
სწორი პასუხი: ა) სამი დამწერლობის ისტორიული და კულტურული ერთიანობა
სწორია თუ მცდარი?
ქართული დამწერლობის სამივე ისტორიული ფორმა მხოლოდ მუზეუმშია შემორჩენილი და თანამედროვე კულტურაში არ გამოიყენება.
მცდარია.
რომელ გარემოში შეიძლება დღესაც შეგვხვდეს ასომთავრული და ნუსხური?
სწორი პასუხი: ა) კულტურულ და საეკლესიო კონტექსტებში
რა უნდა გააკეთოს სტუდენტმა ძველი ქართული წარწერის ნახვისას?
სწორი პასუხი: ბ) აღწეროს დამწერლობა, მასალა, ტექსტის ტიპი და შესაძლო კონტექსტი
რომელი არის კვლევის სწორი თანმიმდევრობა?
სწორი პასუხი: ბ) დაკვირვება → წყაროს შესწავლა → შედარება → არგუმენტირებული დასკვნა
სწორია თუ მცდარი?
მკვლევარმა საკუთარი ვარაუდი ფაქტისგან უნდა განასხვავოს.
სწორია.
რომელი პასუხი არის ყველაზე დასაბუთებული, თუ ძეგლის თარიღი ზუსტად არ ვიცით?
სწორი პასუხი: ბ) „თარიღი დაუდგენელია, მაგრამ არსებული პალეოგრაფიული და ისტორიული ნიშნები გარკვეულ პერიოდზე მიუთითებს.“
სწორია თუ მცდარი?
ძველი ქართული დამწერლობის შესწავლა ქართული კულტურული მეხსიერების შესწავლის ერთ-ერთი გზაა.
სწორია.
რომელი დებულება გამოხატავს ყველაზე კარგად ქართული დამწერლობის ისტორიის მნიშვნელობას?
სწორი პასუხი: ბ) ქართული ენისა და კულტურის ისტორიული განვითარების წერილობითი კვალის შესწავლა
რა შეიძლება დავასკვნათ სამი ქართული დამწერლობის არსებობიდან?
სწორი პასუხი: ა) ქართული წერითი კულტურა ისტორიულად მრავალფორმიანი იყო.
სწორია თუ მცდარი?
დამწერლობის ისტორიული ფორმების განსხვავება შეიძლება დაკავშირებული იყოს მათი გამოყენების სფეროებთანაც.
სწორია.
რომელი აქტივობა შეესაბამება პრაქტიკულ მეცადინეობას?
სწორი პასუხი: ა) ძველი წარწერის აღწერა და დამწერლობის ამოცნობა
დისკუსიისთვის რომელი კითხვა იქნება ყველაზე პროდუქტიული?
სწორი პასუხი: ბ) „რატომ იცვლებოდა ქართული დამწერლობის გრაფიკული ფორმები ისტორიულად?“
რომელი მოსაზრება შეიძლება იყოს დისკუსიის საგანი?
სწორი პასუხი: ბ) დამწერლობა ერთდროულად არის წერითი კომუნიკაციის საშუალება და კულტურული მემკვიდრეობა.
სწორია თუ მცდარი?
პრაქტიკული მეცადინეობის დროს სტუდენტმა არა მხოლოდ სწორი პასუხი უნდა დაასახელოს, არამედ საკუთარი დასკვნის საფუძველიც უნდა ახსნას.
სწორია.
რომელი ხუთი ცნებაა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ამ თემის შესასწავლად?
სწორი პასუხი: ა) ასომთავრული, ნუსხური, მხედრული, ეპიგრაფიკა, პალეოგრაფია
რომელი პასუხი აჯამებს ქართული დამწერლობის განვითარების მთავარ სქემას?
სწორი პასუხი: ა) ასომთავრული → ნუსხური → მხედრული; ამასთან, სამივე ისტორიულად დაკავშირებული ქართული წერითი კულტურის ფორმებია.
შემაჯამებელი ქვიზი
რომელი დებულებაა ყველაზე სრულყოფილი?
სწორი პასუხი: ბ) ქართული დამწერლობის ისტორია მოიცავს ასომთავრულის, ნუსხურისა და მხედრულის განვითარებას, უძველესი წერილობითი ძეგლების შესწავლას, ეპიგრაფიკულ და პალეოგრაფიულ კვლევას, ისტორიულ კონტექსტსა და ქართული კულტურული მემკვიდრეობის გააზრებას.
| № | მთავარი პასუხი |
| 1 | ასომთავრული, ნუსხური, მხედრული |
| 2 | ასომთავრული |
| 3 | მრგვლოვანი |
| 4 | ნუსხური |
| 5 | მხედრული |
| 10 | ეპიგრაფიკა |
| 11 | პალეოგრაფია |
| 16 | პერგამენტი |
| 21 | ასომთავრული → ნუსხური → მხედრული |
| 66 | ფაქტი უნდა გაიმიჯნოს ჰიპოთეზისგან |
| 72 | ნუსხური |
| 73 | ეპიგრაფიკა |
| 74 | პალეოგრაფია |
| 75 | მხედრული |
| 76 | ასომთავრული |
| 82 | UNESCO – 2016 |
| 99 | სამი ისტორიულად დაკავშირებული ქართული დამწერლობის ფორმა |
| 100 | ქართული დამწერლობის ისტორია = გრაფიკა + ძეგლები + ისტორიული კონტექსტი + კულტურული მემკვიდრეობა |
50 სავარჯიშო
ამ კითხვებს პასუხი მასალაში არ ახლავს: იფიქრეთ მათზე და შეამოწმეთ ლექციით.
რა არის ქართული ანბანი?
რამდენი ასოა თანამედროვე ქართულ ანბანში?
ჩამოთვალეთ ქართული დამწერლობის სამი სახეობა.
რა ეწოდება ასომთავრულს სხვა სახელით?
რომელია ქართული დამწერლობის უძველესი სახეობა?
რა არის ნუსხური?
რომელია ქართული დამწერლობის თანამედროვე სახეობა?
რა არის ასომთავრული?
რა არის ნუსხური?
რა არის მხედრული?
რომელი სამი სახეობა ქმნის ქართული დამწერლობის ისტორიულ სისტემას?
რომელი სახეობის სახელწოდება უკავშირდება სიტყვას „მრგვლოვანი“?
რომელი დამწერლობის სახეობაა დაკავშირებული ძველ ქართულ წარწერებთან?
რომელ დამწერლობაში გვხვდება ქართული საეკლესიო ხელნაწერების მნიშვნელოვანი ნაწილი?
რომელ დამწერლობას ვიყენებთ დღეს ყოველდღიურ წერასა და ბეჭდვაში?
რა არის ასო?
რა განსხვავებაა ბგერასა და ასოს შორის?
რა არის დამწერლობა?
რა განსხვავებაა ენასა და დამწერლობას შორის?
რა ფუნქცია აქვს ანბანს?
რომელია ქართული ანბანის პირველი ასო?
რომელია ქართული ანბანის ბოლო ასო?
ჩამოთვალეთ ქართული ანბანის პირველი ხუთი ასო.
ჩამოთვალეთ ქართული ანბანის პირველი ათი ასო.
რომელი ასოა „ა“-ს შემდეგ?
რომელი ასოა „ბ“-ს შემდეგ?
რომელი ასოა „გ“-ს შემდეგ?
რომელი ასოა „დ“-ს შემდეგ?
რომელი ასოა „ე“-ს შემდეგ?
რომელი ასოა „ვ“-ს შემდეგ?
რა მნიშვნელობა აქვს ქართული ანბანის ცოდნას?
რა მნიშვნელობა აქვს დამწერლობას ენისთვის?
რა როლი აქვს დამწერლობას ისტორიული მეხსიერების შენარჩუნებაში?
რა როლი აქვს დამწერლობას კულტურის შენარჩუნებაში?
რატომ არის ქართული დამწერლობის სამი სახეობის ცოდნა მნიშვნელოვანი?
რომელი დამწერლობის სახეობაა დაკავშირებული მრგვლოვან ფორმებთან?
რომელი დამწერლობის სახეობები უნდა ვიცოდეთ ძველი ქართული ხელნაწერების შესწავლისას?
რომელი დამწერლობის ცოდნაა აუცილებელი თანამედროვე ქართული ტექსტების კითხვისთვის?
შეიძლება თუ არა ქართული დამწერლობის სახეობები ერთმანეთისგან ისტორიულად განვასხვავოთ?
რა კავშირია ქართულ ანბანსა და ქართულ კულტურას შორის?
რა კავშირია ქართულ ანბანსა და ქართულ ლიტერატურას შორის?
რა კავშირია ქართულ დამწერლობასა და განათლებას შორის?
რა კავშირია დამწერლობასა და სახელმწიფოს შორის?
რატომ არის ძველი ქართული წარწერების შესწავლა მნიშვნელოვანი?
რომელი მეცნიერება შეისწავლის წარწერებს?
რომელი მეცნიერება შეისწავლის ძველი დამწერლობისა და ხელნაწერის ფორმებს?
რატომ არის ქართული დამწერლობის ისტორია დაკავშირებული ისტორიულ მეხსიერებასთან?
რა საშუალებას გვაძლევს წერილობითი ტექსტი, რასაც მხოლოდ ზეპირი გადაცემა ყოველთვის ვერ უზრუნველყოფს?
დაასრულეთ წინადადება: ქართული დამწერლობის სამი სახეობაა...
დაასრულეთ წინადადება: თანამედროვე ქართული დამწერლობის ძირითადი სახეობაა...
ს
100 სავარჯიშო
ამ კითხვებს პასუხი მასალაში არ ახლავს: იფიქრეთ მათზე და შეამოწმეთ ლექციით.
დაასახელეთ ქართული დამწერლობის სამი ისტორიული სახეობა.
რომელი ითვლება ქართული დამწერლობის უძველეს ისტორიულ სახეობად?
რა სახელით არის ცნობილი ასომთავრული დამწერლობის ერთ-ერთი ფორმა?
რომელი ისტორიული სახეობა განვითარდა ასომთავრულის შემდეგ?
რომელი დამწერლობა გამოიყენება თანამედროვე ქართულში ყოველდღიური წერითი კომუნიკაციისთვის?
ახსენით, რატომ არ უნდა მივიჩნიოთ ასომთავრული, ნუსხური და მხედრული სამ სხვადასხვა ენად.
რომელ წერილობით ძეგლებთან არის განსაკუთრებით დაკავშირებული ასომთავრული დამწერლობა?
რომელ წერილობით წყაროებში გვხვდება განსაკუთრებით ხშირად ნუსხური დამწერლობა?
რა ფუნქცია აქვს მხედრულ დამწერლობას თანამედროვე ქართულ წერით პრაქტიკაში?
განმარტეთ ტერმინი „ეპიგრაფიკა“.
ამ კითხვებს პასუხი მასალაში არ ახლავს: იფიქრეთ მათზე და შეამოწმეთ ლექციით.
განმარტეთ ტერმინი „პალეოგრაფია“.
ახსენით, როგორ ეხმარება ეპიგრაფიკა მკვლევარს ძველი წარწერების შესწავლაში.
ახსენით, როგორ ეხმარება პალეოგრაფია ძველი ხელნაწერების დათარიღებასა და შესწავლას.
რა ეწოდება ძველ წერილობით ტექსტს, რომელიც ქვაზე, კედელზე ან სხვა მყარ მასალაზეა შესრულებული?
დაასახელეთ ქართული წერილობითი ძეგლების ორი ძირითადი სახეობა.
რომელ საწერ მასალაზე სრულდებოდა ძველი ქართული ხელნაწერების მნიშვნელოვანი ნაწილი?
ჩამოთვალეთ, რა სახის ისტორიული, ენობრივი და კულტურული ინფორმაციის მიღება შეიძლება ძველი წარწერების შესწავლით.
ახსენით, რატომ არსებობს ქართული ანბანის წარმოშობის შესახებ სხვადასხვა სამეცნიერო მოსაზრება.
ჩამოთვალეთ ის საკითხები, რომლებიც მკვლევარმა უნდა გაითვალისწინოს ძველი წერილობითი წყაროს შესწავლისას.
განმარტეთ განსხვავება ენასა და დამწერლობას შორის.
ამ კითხვებს პასუხი მასალაში არ ახლავს: იფიქრეთ მათზე და შეამოწმეთ ლექციით.
წარმოადგინეთ ქართული დამწერლობის სამი ისტორიული სახეობის განვითარების ქრონოლოგიური სქემა.
განმარტეთ, რას უკავშირდება ტერმინი „ხუცური“.
ახსენით, რატომ არის ასომთავრული და ნუსხური მნიშვნელოვანი ქართული კულტურული და საეკლესიო მემკვიდრეობის შესასწავლად.
განმარტეთ, რას გვიჩვენებს ქართული დამწერლობის სამი ისტორიული სახეობის არსებობა.
დაასახელეთ ქართული დამწერლობის ის ისტორიული სახეობა, რომელიც განსაკუთრებით უკავშირდება მონუმენტურ წარწერებს.
განსაზღვრეთ პალეოგრაფიის ძირითადი კვლევის საგანი.
ჩამოთვალეთ ის სამეცნიერო დარგები, რომელთა დახმარებითაც შეისწავლება ქართული დამწერლობის ისტორია.
განმარტეთ, რა სახის მონაცემებია საჭირო ძველი წარწერის დასათარიღებლად.
დაასახელეთ ეპიგრაფიკული კვლევისთვის გამოსადეგი ერთი წერილობითი წყარო.
დაასახელეთ პალეოგრაფიული კვლევისთვის გამოსადეგი ერთი წერილობითი წყარო.
ამ კითხვებს პასუხი მასალაში არ ახლავს: იფიქრეთ მათზე და შეამოწმეთ ლექციით.
ახსენით, რა სახის ისტორიული ინფორმაციის მიღება შეიძლება ძველი წარწერიდან.
ჩამოთვალეთ, რა საკითხების შესწავლა შეიძლება ძველი ხელნაწერის საფუძველზე.
ახსენით, როგორ შეიძლება შეიცვალოს დამწერლობის გრაფიკული სახე ისე, რომ ენის ძირითადი სისტემა უცვლელი დარჩეს.
განმარტეთ, როგორ შეიძლება ერთი ენა ისტორიულად ერთზე მეტი გრაფიკული ფორმით იწერებოდეს.
რომელი დამწერლობა გამოიყენება თანამედროვე ქართულში საერო და ყოველდღიური წერითი კომუნიკაციის ძირითად ფორმად?
განმარტეთ ტერმინი „ხელნაწერი“.
ახსენით, როგორ შეიძლება ასოების გრაფიკული ფორმები ძველი ტექსტის დათარიღებაში დაგვეხმაროს.
ახსენით, რატომ შეიძლება ერთი და იმავე ტექსტის სხვადასხვა ხელნაწერში ასოთა გრაფიკული ფორმები განსხვავდებოდეს.
განმარტეთ ტერმინი „წერითი ტრადიციის უწყვეტობა“.
ახსენით, რა ისტორიული კავშირი არსებობს ასომთავრულს, ნუსხურსა და მხედრულს შორის.
ამ კითხვებს პასუხი მასალაში არ ახლავს: იფიქრეთ მათზე და შეამოწმეთ ლექციით.
რომელი ისტორიული ქართული დამწერლობა გამოირჩევა ასოთა მომრგვალებული ფორმებით?
აღწერეთ ნუსხური დამწერლობის ასოთა გრაფიკული თავისებურებები.
ახსენით, რა მნიშვნელობა აქვს ასომთავრულს ძველი მონუმენტური წარწერების შესწავლისას.
მოიყვანეთ ძველი ქართული დამწერლობის ისტორიის შესასწავლად გამოსადეგი პირველადი წყაროს მაგალითი.
განმარტეთ ტერმინი „პირველადი ისტორიული წყარო“.
ახსენით, რატომ არის სასარგებლო ძველი დამწერლობის შესწავლისას სხვადასხვა წერილობითი ძეგლის შედარება.
ჩამოთვალეთ, რა შეიძლება გამოვლინდეს სხვადასხვა წერილობითი წყაროს შედარების შედეგად.
შეაფასეთ კვლევის მეთოდი, რომლის მიხედვითაც მკვლევარი ძეგლის ზუსტ თარიღს მხოლოდ ერთი ასოს ფორმის საფუძველზე ადგენს. დაასაბუთეთ თქვენი მოსაზრება.
ახსენით, რატომ შეიძლება ძველი წარწერის წაკითხვას ისტორიული კონტექსტის ცოდნა დასჭირდეს.
აღწერეთ, როგორ უნდა მოიქცეს მკვლევარი, თუ ორი წერილობითი წყარო ერთმანეთს ეწინააღმდეგება.
ამ კითხვებს პასუხი მასალაში არ ახლავს: იფიქრეთ მათზე და შეამოწმეთ ლექციით.
ახსენით, როგორ უკავშირდება ერთმანეთს ისტორია, ეპიგრაფიკა და პალეოგრაფია.
განმარტეთ, რა მნიშვნელობა შეიძლება ჰქონდეს არქეოლოგიურ აღმოჩენებს ქართული დამწერლობის ისტორიის კვლევისთვის.
განმარტეთ ტერმინი „ეპიგრაფიკული ძეგლი“.
ჩამოთვალეთ მასალები და ობიექტები, რომლებზეც შეიძლება შესრულებული იყოს წარწერა.
ახსენით, რატომ არ უნდა შემოიფარგლოს წარწერის შესწავლა მხოლოდ მისი ტექსტის თარგმნით ან შინაარსის განმარტებით.
განმარტეთ ტერმინი „კალიგრაფია“.
ახსენით, რა ინფორმაციის მიღება შეიძლება ხელნაწერის კალიგრაფიული თავისებურებების შესწავლით.
განმარტეთ, რა მნიშვნელობა შეიძლება ჰქონდეს ხელნაწერის გაფორმებას ისტორიული კვლევისთვის.
ჩამოთვალეთ ხელნაწერში არსებული დამატებითი წერილობითი ელემენტების მაგალითები.
ახსენით, რა ინფორმაციის მიღება შეიძლება ხელნაწერის მინაწერებიდან.
ამ კითხვებს პასუხი მასალაში არ ახლავს: იფიქრეთ მათზე და შეამოწმეთ ლექციით.
აღწერეთ, რა მნიშვნელობა აქვს ძველ წარწერებს ასომთავრული დამწერლობის ისტორიის შესწავლისას.
ახსენით, რა მნიშვნელობა აქვს შუა საუკუნეების ხელნაწერებს ნუსხური დამწერლობის ისტორიის შესწავლისას.
ჩამოთვალეთ, რა ტიპის ისტორიულ წყაროებში შეიძლება შეგვხვდეს მხედრული დამწერლობა.
ახსენით, რატომ არ არის სწორი მოსაზრება, რომ მხედრული მხოლოდ თანამედროვე ეპოქაში შეიქმნა.
ჩამოთვალეთ ძირითადი საკითხები, რომლებსაც ქართული დამწერლობის ისტორიის შესწავლა მოიცავს.
განმარტეთ განსხვავება ისტორიულად დადასტურებულ ფაქტსა და სამეცნიერო ჰიპოთეზას შორის.
განმარტეთ ტერმინი „სამეცნიერო ჰიპოთეზა“.
ჩამოაყალიბეთ სამეცნიერო კითხვა, რომელიც ძველი წერილობითი ძეგლის გრაფიკული ნიშნების შესწავლას უკავშირდება.
ახსენით, რატომ არ ადგენს ძველი წარწერის აღმოჩენა თავისთავად მისი შექმნის ზუსტ თარიღს.
ჩამოთვალეთ მონაცემთა ის სახეები, რომელთა გამოყენებაც ძველი წარწერის დათარიღებისას შეიძლება.
ამ კითხვებს პასუხი მასალაში არ ახლავს: იფიქრეთ მათზე და შეამოწმეთ ლექციით.
წარმოადგინეთ ქართული დამწერლობის სამი ისტორიული სახეობის ქრონოლოგიური თანმიმდევრობა.
შეავსეთ გამოტოვებული ადგილები:
ასომთავრული → __________ → __________.
დაასახელეთ სამეცნიერო დარგი, რომელიც წარწერებს შეისწავლის.
დაასახელეთ სამეცნიერო დარგი, რომელიც ძველ დამწერლობასა და ხელნაწერებს შეისწავლის.
დაასახელეთ ქართული დამწერლობის თანამედროვე ძირითადი სახეობა.
დაასახელეთ ქართული დამწერლობის უძველესი ისტორიული სახეობა.
შეაფასეთ დებულება: „ეპიგრაფიკა მხოლოდ ზეპირ მეტყველებას შეისწავლის“. მიუთითეთ, სწორია თუ მცდარი, და დაასაბუთეთ.
დააკავშირეთ სამეცნიერო დარგები მათ კვლევის საგნებთან:
თითოეულს მიუსადაგეთ შესაბამისი კვლევის საგანი.
ახსენით, როგორ შეიძლება ასოთა გრაფიკული ფორმები ძეგლის სავარაუდო ქრონოლოგიური პერიოდის დასადგენად გამოიყენებოდეს.
ჩამოაყალიბეთ სამი კითხვა, რომლებსაც მუზეუმში ძველი წარწერის დათვალიერებისას დასვამდით.
ამ კითხვებს პასუხი მასალაში არ ახლავს: იფიქრეთ მათზე და შეამოწმეთ ლექციით.
მოიძიეთ ინფორმაცია ქართული ანბანის სამი სახეობის იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის წარმომადგენლობით სიაში შეტანის შესახებ და მოკლედ აღწერეთ ეს ფაქტი.
მიუთითეთ, რომელ წელს შევიდა ქართული ანბანის სამი სახეობის ცოცხალი კულტურა იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის წარმომადგენლობით სიაში.
ახსენით, რა საფუძვლით უკავშირდება ქართული დამწერლობის სამი ისტორიული სახეობა ერთიან კულტურულ მემკვიდრეობას.
იმსჯელეთ, რატომ არ შეიძლება ქართული დამწერლობის სამივე ისტორიული სახეობის მხოლოდ მუზეუმის ექსპონატად განხილვა.
აღწერეთ, სად და რა კონტექსტში შეიძლება დღეს ასომთავრული და ნუსხური დამწერლობის გამოყენება.
წარმოიდგინეთ, რომ ძველ წარწერას აკვირდებით. აღწერეთ, რა ნიშნებს შეისწავლიდით დამწერლობის სახეობისა და წარწერის შესაძლო კონტექსტის დასადგენად.
დაალაგეთ კვლევის ეტაპები ლოგიკური თანმიმდევრობით: დაკვირვება, წყაროს შესწავლა, შედარება, დასაბუთებული დასკვნის გამოტანა.
ახსენით, როგორ უნდა განასხვაოს მკვლევარმა საკუთარი ჰიპოთეზა დადასტურებული ფაქტისგან.
აღწერეთ, როგორ უნდა ჩამოაყალიბოს მკვლევარმა დასკვნა, თუ ძეგლის ზუსტი თარიღი დადგენილი არ არის, მაგრამ არსებობს გარკვეული პალეოგრაფიული და ისტორიული ნიშნები.
ახსენით, რატომ შეიძლება ქართული დამწერლობის ისტორიის შესწავლა ქართული კულტურული მეხსიერების კვლევის ერთ-ერთ გზად მივიჩნიოთ.
ამ კითხვებს პასუხი მასალაში არ ახლავს: იფიქრეთ მათზე და შეამოწმეთ ლექციით.
განმარტეთ, რა მნიშვნელობა აქვს ქართული დამწერლობის ისტორიის შესწავლას ქართული ენისა და კულტურის ისტორიული განვითარების გასააზრებლად.
იმსჯელეთ, რას გვიჩვენებს ქართული დამწერლობის სამი ისტორიული სახეობის არსებობა ქართული წერითი კულტურის შესახებ.
ახსენით, როგორ შეიძლება განსხვავდებოდეს ქართული დამწერლობის ისტორიული სახეობების გამოყენების სფეროები.
შეასრულეთ პრაქტიკული სამუშაო: აღწერეთ ძველი ქართული წარწერა და დაასახელეთ მისი დამწერლობის სავარაუდო სახეობა. დაასაბუთეთ თქვენი დასკვნა.
იმსჯელეთ საკითხზე: რატომ იცვლებოდა დამწერლობის გრაფიკული ფორმები ისტორიულად?
ახსენით, რატომ არის დამწერლობა ერთდროულად კომუნიკაციის საშუალებაც და კულტურული მემკვიდრეობაც.
აღწერეთ, როგორ უნდა დაასაბუთოს მოსწავლემ ძველი დამწერლობის შესახებ გამოტანილი დასკვნა.
განმარტეთ შემდეგი ტერმინები: ასომთავრული, ნუსხური, მხედრული, ეპიგრაფიკა, პალეოგრაფია.
წარმოადგინეთ ქართული დამწერლობის სამი ისტორიული სახეობის განვითარების ძირითადი სქემა და განმარტეთ მათი ისტორიული ურთიერთკავშირი.
დაწერეთ შემაჯამებელი ტექსტი თემაზე: „ქართული დამწერლობის წარმოშობისა და განვითარების ისტორიის შესწავლის მნიშვნელობა“. ტექსტში ყურადღება გაამახვილეთ წერილობით ძეგლებზე, ისტორიულ კონტექსტზე, არქეოლოგიაზე, ეპიგრაფიკასა და პალეოგრაფიაზე.
ყოველ ჯერზე 10 კითხვა ამ თემის 325 კითხვიდან; პასუხები მოწმდება და შედეგი ინახება.
ქვიზის დაწყება